Yirmidokuzuncu Söz - Meleklere İman

rd. iman ederken ne kadar farkındayız. gerçekten meleklerle yaşarken, şu ortamda bunlar bizimle beraber, ama ne kadar bunun farkındayız.
aö. şu da dünyamıza geldi. kadere iman gibi çok teorik bir konu bile cazibe merkezi olurken, meleklere iman gibi vücudi bir şey hep geri planda kalıyor. bir de genel manada, bir iman hakikatinin dış dünyada bir yansıması olması gerekiyor. kalp aslında imani bir organ. hayatta fiili bazı karşılıkları var. ama meleklere imanın fiili karşılığını pek dünyamızda uygulamıyoruz. idilimize de yansımıyor, özel davranışlarımıza da yansımıyor. peygambere iman, sünnete ittiba etmemizi sağlyıro. ahirete iman, sürekli onu düşünerek çalışmamızı sağlıyro. meleklere iman olmasaydı, peki ne olacaktı?

"Mukaddime

Melâike ve ruhaniyatın vücudu, insan ve hayvanların vücudu kadar kat’îdir denilebilir. Evet, On Beşinci Sözün Birinci Basamağında beyan edildiği gibi, hakikat kat’iyen iktiza eder ve hikmet yakînen ister ki, zemin gibi, semavatın dahi sekeneleri bulunsun ve zîşuur sekeneleri olsun ve o sekeneler o semavata münasip bulunsun. Şeriatin lisanında, pek çok muhtelifü’l-cins olan o sekenelere “melâike ve ruhaniyat” tesmiye edilir.

Evet, hakikat böyle iktiza eder. zira, şu zeminimiz, semaya nisbeten küçüklüğü ve hakaretiyle beraber zîşuur mahlûklarla doldurulması, ara sıra boşaltıp yeniden yeni zîşuurlarla şenlendirilmesi işaret eder, belki tasrih eder ki, şu muhteşem burçlar sahibi olan, müzeyyen kasırlar misali olan semavat dahi, nur-u vücudun nuru olan zîhayat ve zîhayatın ziyası olan zîşuur ve zevi’l-idrâk mahlûklarla elbette doludur. O mahlûklar dahi, ins ve cin gibi, şu saray-ı âlemin seyircileri ve şu kâinat kitabının mütalâacıları ve şu saltanat-ı rububiyetin dellâllarıdırlar. Küllî ve umumî ubudiyetleriyle, kâinatın büyük ve küllî mevcudatın tesbihatlarını temsil ediyorlar.

Evet, şu kâinatın keyfiyatı, onların vücutlarını gösteriyor. Çünkü, kâinatı had ve hesaba gelmeyen dakik sanatlı tezyinat ve o manidar mehasinle ve hikmettar nukuşla süslendirip tezyin etmesi, bilbedahe, ona göre mütefekkir istihsan edicilerin ve mütehayyir takdir edicilerin enzarını ister, vücutlarını talep eder. Evet, nasıl ki hüsün elbette bir âşık ister. taam ise aç olana verilir. Öyle ise, şu nihayetsiz hüsn-ü sanat içinde gıda-yı ervah ve kut-u kulûb, elbette melâike ve ruhanîlere bakar, gösterir. Madem bu nihayetsiz tezyinat, nihayetsiz bir vazife-i tefekkür ve ubudiyet ister. Halbuki, ins ve cin, şu nihayetsiz vazifeye, şu hikmetli nezarete, şu vüs’atli ubudiyete karşı, milyondan ancak birisini yapabilir. Demek, bu nihayetsiz ve çok mütenevvi olan şu vezaif ve ibadete, nihayetsiz melâike envaları, ruhaniyat ecnasları lâzımdır ki, şu mescid-i kebîr-i âlemi saflarıyla doldurup şenlendirsin.

Evet, şu kâinatın her bir cihetinde, her bir dairesinde, ruhaniyat ve melâikelerden birer taife, birer vazife-i ubudiyetle muvazzaf olarak bulunurlar. Bazı rivayat-ı ehadisiyenin işaratıyla ve şu intizam-ı âlemin hikmetiyle denilebilir ki, bir kısım ecsam-ı camide-i seyyare, yıldızlar seyyaratından tut, tâ yağmur kataratına kadar, bir kısım melâikenin sefine ve merakibidirler. O melâikeler, bu seyyarelere izn-i ilâhî ile binerler, âlem-i şehadeti seyredip gezerler ve o merkeplerinin tesbihatını temsil ederler. "

aş. şimdi dikkatimi çekti. sözlerde euzu besmeleyle başlayan tek yer burası. bütün farklı yerlerde de baktım. bir tek burası böyle.

"Melâike ve ruhaniyatın vücudu, insan ve hayvanların vücudu kadar kat’îdir denilebilir. "

aö. her zamanki gibi üstad güven vererek başlıyor.

ib. şüpheniz kalmasın, açıklayacağım devamında gibi.

aş. o kadar katidir. insan ve hayvanların varlığına ne kadar kesin inanıyorsan, meleklerin varlığı da öyledir.

"Evet, On Beşinci Sözün Birinci Basamağında beyan edildiği gibi, hakikat kat’iyen iktiza eder ve hikmet yakînen ister ki, zemin gibi, semavatın dahi sekeneleri bulunsun ve zîşuur sekeneleri olsun ve o sekeneler o semavata münasip bulunsun. "

aö. demek anlayacağımız iki şey var. semavatın sakinleri var. bir de bunların şuur sahibi, cansız değil. hayvan gibi yalnızca ruhu olan bir mahluk değil, şuur sahibi bir mahluk olması lazım. aşağıda münasipliğin kastını açacak.

"Şeriatin lisanında, pek çok muhtelifü’l-cins olan o sekenelere “melâike ve ruhaniyat” tesmiye edilir.
Evet, hakikat böyle iktiza eder. zira, şu zeminimiz, semaya nisbeten küçüklüğü ve hakaretiyle beraber zîşuur mahlûklarla doldurulması, ara sıra boşaltıp yeniden yeni zîşuurlarla şenlendirilmesi işaret eder, belki tasrih eder ki, şu muhteşem burçlar sahibi olan, müzeyyen kasırlar misali olan semavat dahi, nur-u vücudun nuru olan zîhayat ve zîhayatın ziyası olan zîşuur ve zevi’l-idrâk mahlûklarla elbette doludur. "

aö. hareket noktamız, biz nasıl rabbimizi tanırken, alemi şehadetin içinde eşyayyla muhata p olup rabbimizi tanıyoruz, burada temel çıkış noktamız aynı. önce alemi gözden geçiriyoruz. semaya nispet ettiğimizde zemini, denizdeki bir damla kadar değil. o kadar küçük, hakir. hakirlikten kastı, başka bir yerde, semanın arzdan çok daha latif ve nurani olmasıyla açıklıyor. tüm bu özellikleriyle beraber, zişuur mahluklarla doldurulması, bunların vefat edip, sürekli yenilerinin geliyor olması, daimi bir faaliyet var.

bundan hareketle, zeminde dahi, kesafeti, sınırlılığıyla beraber bu kadar çok mahluk varsa; çok daha büyük olan semada vücudun nuru olan hayat sahibi mahlukların olması gerekir. parantez içinde, vücudun nuru olan hayat sahiplerini, cemadat nebatat hayvanlar ve üstünde insanlar. onlara mukabil, cansızlara mukabil vücut. bitkiyle hayat. hayat adeta vücudun nuru gibi. hayvanlar, hem hayat hem ruh sahibi. dolayısıyla, hayatın nuru ruh. ruhu nuru da adeta şuur gibi.

hş. hayvanda da şuur var.

aş. cüzi manada irade var da şuur değil.

hş. zevil idrak dediği insan. yani anlayabiliyor. ruh sahibi olmak da şuurdur.

nasa marsta araştırma yapıyor, hayat yok diyor, bulamıyorlar. üstad ise, her yerde zihayat var diyor her yerde.

aş. onlar gözleriyle bakıyorlar.

aö. burada o semavata münasip unsurun içinde o sorunun cevabı. manevi kısmını açıklayacak. nasa, o münasipliğin maddi cihetine bakıyor. bizim gibi kesafetli mahluklar olmadığından, onlar ise semaya münasip. bizburada işn manevi yönü üstünde duracağız.

zk. şöyle bir denklem var mı. nuru vücudun nuru olan zihayat derken, vücut olması için hayat olması lazım denilebilir mi?

oğ. nurani bir şey olarak algıladım ben.

aş. nasıl ışıkla arolan maddeler gözükür, mevcudun da anlaşılması hayatla anlaşılır anlamında.

oğ. söylemek istediği başka manada herhalde. biri cemadat, hayat sahibi değil. müstakil bir şekilde, cemadata hayat sahibi demeyiz.

aş. biz diyoruz da, arapçada öyle bir ayrım yok. cansız diye bir kategori yok.

oğ. üstad böyle bir kategori tanımlamıyor mu?

aş. cemadat diyor.
hş. vücudun görünmesi için, bizatihi ışığa zişuur diyor. maddiyatan latifleştikçe, çok bariz şekilde gözüküyor hayat seviyesi.

nasa niye göremiyor un düşününce, hayat dediğimizde lemaatta beş tane hayat seviyesi var diyor. birincisi, sınırlı, elimizi uzatabildiğimiz. ama hz. ilyasın hayat seviyesi var, şüheda hayatı var, ölülerin hayatı var.

hayat ille maddi olması gerekmiyor. maddiyatla sınırlaman gerekmez. bir yıldız binlerce ışık yılı uzakta. oradan bir yere gitmesi için, maddi sınırlara takılmaması lazım.

oğ. risalede pek çok yerde, aynı şeyler farklı anlamlarda kullanılabiliyor. buradaki anlam noktasında bu sorunun cevabı nasıl olmalı. buradaki ele alınış biçimiyle baksak daha güzel olur.

aş. aslında hayat kavramı, 30. lemada, hayatın imanın 6 rüknünü izah ediyor. hayat, bir camidatın hayatı. bitkinin, hayvanın, melekin, insanın hayatı. evliyanın, asfiyanın, nebinin ve en ileride de muhammed asm.nin hayatı. hayatın çekirdek halinden en kamil haline kadar gidiyor. hepsi hayattandır. ama camidattaki hayatta, sadece mevcudiyet cinsiyle hayat tezahür ediyor. allah bir pencere açarak, bitki hayatıyla biraz daha geniş perspektifte hayatı gösteriyor.

hayat, melaikeye iman, zaten imanla beşeriyetle insaniyet arasındaki geçiş oluyor. gayba açılan penceresi insanın. dolayısıyla melekler vasıtasıyla gayba muhatap oluyoruz. bizdeki ruh gibi. gaybı ancak ruhla görürsün. melek, bilinçliliği temsil ediyor. insanda böyle bir meleki vasfın olduğunu gösteriyor.

aö. dolayısıyla hayat cansızları da içeriyor. o zaman vücut varsa, hayat gerekiyor.

aş. cennet hayatında madde bile duyan işitendir. bu dünyada dahi, zerre cennete layık olmak için terakki ediyor. önce senin vücuduna girerek, anlayan bir mahiyet alıyor. cennetin maddesi de öyledir.

hş. miraçta, resulullah ayakkabısıyla gitmiş. cenabı hakkın katına ayakkabısıyla, maddeyle gidiyor. orada ince bir mana var. cenabı hakkın katına çıkıyor. nalınlarıyla gitti diyor hadiste.

is. hz. musa dağa çıktığında ayakkabısını çıkartıyor.

hş. bir maddenin ne kadar zirve noktası olabildiğini görebiliyoruz.

zk. şöyle bir şey de var. arzın küçüklüğüyle beraber, semavi cisimlere nispeten zişuur mahluklarla doldurulmuş olması, elbette semavi cisimlerde de zişuur mahluklar vardır diyor. ama başka bir yerde, semavatın ve arzın rabbi ifadesinde, semavatla arzın birbirine denk tutulmasından bahsediyor. sanki burada ise tersini söylüyor.

aş. meseleyi tefekkür açısından düşünmek lazım. bütün mevcudat, kendi esmasını bilmek ve bildirmek için yaratmıştı allah. gökyüzünde de bir sürü mahlukat var, o mahlukatın allaha olan tespihatını ilan eden, tespih eden, fark eden, okuyan mevcudatın mutlaka olması gerekiyor.

aö. aş'nin vurguladığı şey, buranın merkezinde duruyor. başka yerlerde, sanki burada tersi gibi görünüyor, bağlamdan dolayı ama, belki şöyle algılayabiliriz. kimi yerde bir harfte bir kelimeyi dercetmek gibi bakılırsa, dünya zahiren bakıldığında, semaya nispetle daha kesif, küçük. ama rabbimiz adeta, o kainatta tezahür eden esmasını, bir derece.

aş. cenabı hak, aslında mevcud olan bir şeyi gösteriyor, inkişaf ettiriyor. mesela, askerin biri heykel gibi duruyor. aslında onda bilinç var, ama ben onun sadece duruşunu görüyorum. onun gibi mevcudatta da tüm özellikler dercedilmiş. nasıl perde açıldığında, resulullahın elinde taşlar zikretmeye başlıyor. aslında zaten zikrediyorlar, ama perde kalkınca görünüyor. bizim görememiz, bizim eksikliğimizden. dışarıda güneş var, ama büyük bir perde var, sen güneşin sadece kırmızı rengini görüyorsun. o zaman, senin kabiliyetin sınırlıyor.

ben önce iman gözüyle görürsem, o zaman eline taş koyduğunda, taş zikrini yapıyor. melaikeye iman şu yönden önemli, kainatta hiçbir yer ve an yoktur ki, allah zikredilmesin. her an allahtan bir mesaj geliyor. bu mesajı taşıyan bir melek var. sen hayatını öyle dizayn et ki, her an bir melek allahın bir mesajını taşıyor.

aö. meleklerin semavata muhatap olması özelliklerinden bahsedecekti.

14. söz 3. meselede, üstad 40 bin başlı, her başında ... lisan olan meleklerin tespihat yapmasını açıklıyor.

"Üçüncüsü: Meselâ, hamele-i arş ve yer ve göklerin melâike-i müekkelleri
ve sair bir kısım melekler hakkında muhbir-i sâdıkın tasvir ettiği, meselâ kırk binler başlı, her bir başda kırk binler lisan ve her lisanda kırk binler tarzda tesbihat ettiklerini ve intizam ve külliyet ve vüs’at-i ubudiyetlerini ifade eden hakikate çıkmak için şuna dikkat et ki: Zât-ı Zülcelâl,



1

2

3

gibi ayetlerle tasrih ediyor ki, mevcudatın en büyüğü ve küllîsi dahi, kendi külliyetine göre ve azametine münasip bir tarzda tesbihat ettiğini gösteriyor ve öyle de görünüyor.

mealler:

1. Yedi gökle yer ve onların içindekiler Onu tesbih eder. (İsra Suresi: 44)
2- Doğrusu biz dağlara boyun eğdirdik. Onunla birlikte tesbih ederler. (Sâd Suresi 18)
3- Biz emaneti göklere, yere ve dağlara teklif ettik. (Ahzab Suresi: 72)"



aö. bir şeye teklif yapılması için, muhatabın şuur ve idrak sahibi, emanetin mahiyetini fark edebilecek şekilde olması gerekiyor. eğer ki, mevcudatın müekkel bir meleği yoksa, o zaman teklifin de onlara yapılması, abes oluyor. o müekkel melek kavramı olmadan bu ayetleri anlayamıyoruz.

dağların tespit etmesi. eğer melekler, tespihatlarını rablerine sunmuyorsa, manaları tam dolmuyor. bu mevcudatı yaratan usta, sıradan bir usta değil. mevcudat çalışmasıyla ustasını tanıtır. ama bu usta bununla yetinecek usta değil. o yaptığı şeyin ne kadar güzel olduğunu anlayacak mahlukla ancak ona razı olabilecek bir usta.



aş. evet. bir cd var, madde taş. bu cd tespih ediyor desen, olur mu öyle şey derler eski insanlar. halbuki sen sesini kulağında bilgisayardan duyabilrsin. cd metalken, bir anda perdesi açıldı, zikretmeye başladı. allah diyor ki, yer gök allahı zikreder, ama sadece bazılarınız onu görür. sanki cd gibi. orada bir melek var, onun melekleri de kendi lisanıyla tespih ediyor.



aö. bu, meleklere imanın, neden iman esaslarında yer aldığını da gösteriyor. ne kaybederiz meleklere imanı çıkartırsak. kainatın yaratılış sebebi dediği, tüm yer ve göklerin allahı zikretmesi kavramları olmayacak. çok kritik bir noktada eşyayla münasebetimizde.



hadisleri anlamakta zorlamanın ötesinde, kainatın yaratılış gayesini anlamakta zorlanıyoruz. bu yüzden belki iman esasları arasında yer alıyor.



hş. melaike imanını içimize yerleştirmezsek, kendi kendine oldu gibi garabet şeyler düşünülebilir. çünkü onun arkasındaki maneviyatı göremiyoruz.

mk. geçen haftalarda, aponun askeri komutanı şemdin sakıkı dinledim. 18 yıl dağda komutanlık yapmış teröristlerin. apodan sonraki adam. diyor ki, bu kadar yıl, nasıl bir mücadele ettiniz ve sonra nasıl bıraktınız diye soruyor. valla, biz zaten, benim anam, babamın ilk hanımıydı. sonra ikinci hanım gelince, biz itile kakıla, babamıza düşman olduk, sonra mahalle reisine düşman olduk, sonra devlete düşman olduk. sonra baktık, hapse götürecekler. anam bir akrabamızı ziyarete gitti kaçak kimlikle. dedi ki, yavrum sen kaç, durma, çok kötü. ya hapishaneye girecektik, ya da kaçacaktık diyor. her tarafı düşman gördük diyor. asmaktan kesmekten başka çaremiz yoktu. yoksa devletin elinde bitmiştik. böyle başladık ve gittik diyor. fakat gün geçti devran döndü. bir gün güneş doğdu. şöyle etrafıma baktım, orada yaprakları gördüm. çiçeklerin açılışını, kokuları duydum. dünya başkalaşmaya başladı. orada bir melek gördüm diyor. o meleği görünce, dünyam değişti. hayatı sevişim. kılık kıyafetime dikkat etmeye başladım. her şeyi asıp kesmekle olmayacağını anladım. reflekslerimi kaybetmeye başladım. sevin, kucaklayın demeye başladım.

bunun üzerine, bizim meleği kafese koyduklarını duydum. meleği kurtarmak için, makamı bıraktım, onun için gelmiştim, o sırada yakalandım. bir meleğin, insanı ne hale getirdiğini buradan anlayabiliyoruz. melek, hakikaten çok basit görünebiliyor.

anlayabildiğim iki nokta var.

bir, eğer melekler yoksa, insan kendisini kral hissetmesi lazım. çünkü öyle bir insan ki, insanlar için çiçek açıyor. binbir tane çiçek. geçen hafta bir gül resmi bastım. böyle katman katman, eğer melekler yoksa, bu dünyada benden başkası yok diye her şeyi zaptü rapt altına almak ister. bu çok kolay. çiçeklerin ne tümünü görebiliyoruz, ne idrak edebiliyoruz. renklerin adedi bilinmez, coşkusu belli değil. melek nasıl bir şey deyince, tavşan aklıma geldi. onu gören hele çocuklar filan, o bir melek ya. tavşanın eti ne olacak, ama o tüyü falan öyle bir tatlıdır. tilki ayrı, kurt ayrı. geçen gün bir çin arslanı gördüm. sırf bıyıklarını bile seyretmek insana zevk veriyor. sesi bile bir acayip titreşim veriyor insana. kainatı meleksiz düşünürsek, insan azgınlaşır. neler neler var, adlarını bile bilmiyoruz, göremiyoruz. peki onlar niye yaratıldı?

demek ki, insanoğlunun bunlara ihata etmesinin imkanı yok. bu kadar sanat harikası, mucize başıboş olur mu. bir maksadı olması lazım. kainatta hiç maksatsız bir şey gördünüz mü. her şeyin bir faydası var da biz analmıyoruz. öyleyse o değerlerin takdir edicileri olması gerekmez mi.

köyümüzde melekler ince ince oyalar yaparlar. neden yaparlar. o oyaları birisi taktir etsin. gönlünü almak için yaparlar. hatta çiçeklere bile nakış yaparlar. işte cenabı hak bütün kainatı böyle mükemmel yaratmış. bunları tespih edecek, takdir edecek mahlukunu yaratmaz mı.

fakat biz melekleri niye hiç görmüyoruz. hiç alanımıza girmiyor. eğer biz melekleri görür de onlarla yaşarsak, çok güzel bir insan oluruz.

aö. bu hikaye bana şeyi anımsattı. üstad 30. lemada hayatın meleklere bakan yönünü tasvir ederken, şenlendirecek ve netice-i hilkati gösterecek ifadesini koymuş. şenlendirecek sözü, imani nazarla kainatı algılama. küfri nazarla, hep umumi bir matemhane olurken. üstadın oradaki tasvirlerini anlamak için de meleklerle muhatap olmak lazım. meleksiz o tasvir oturmuyor. kainat bu kadar şen şakrak mıydı. meleklerle kainat dünya bu kadar şen şakrak hayattar surete geliyor.

aş. geçen haitide deprem olmuş. insanlar taşların altından insanları çıkarıyorlar. belli bir zaman sonra, buldozerle giriyorlar. sonucu söyleyeyim önce: insanın eşyayla münasebetindeki edep, mesela bediüzzamanın lambayı bile atmaması, melekler hayatına girdiği ölçüde letafet ve hürmet, karşılıklı ruhani bir ilişki tezahür ediyor.

siz elinizde buldozer. orada bir hayat var, deseler. kepçeyi sokamazsınız. çok ince yaklaşırsınız. çok hassas ve nezaketli davranırsınız.

biz eşyayı meleklerle allahı tespih eden yerler olarak görsek, o zaman hassasiyemiz de çok incelikli olacak. ki zaten öyledirler. her bir taşın, kitabın, eşyanın altında, bizi sevindirmek isteyen, hoşlandığımız, manevi lezzetlere gark eden melekler vardır. bizim eşyayla ilişkimizin edep içinde tezahür olmasını sağlar, melekleri tanımak.

bunlar cansız dediğin zaman, kır dök at. bir anlamı yok ki. bir filmde bir adam, yüz kişiyi bir adamı öldürebiliyor. o canların hiç mi önemi yok. bir tek kahraman önemli. nasıl sen böyle binlerce insanı kesiyorsun. insana bu imajı veriyor. ama o insan, attığı bombanın orada akrabası var bilse, o bombayı atabilir mi. aynı yaratıcının kulu olma manasında tüm mahlukat akrabayız. ancak allahın emriyle onu keseceksen bile kesebilirsin. ben sivri sineği bile öldüremem çekinirim. ama çok rahat bir kurbanı kesebiliyorum. birini allah emretti. öte taraftan, sivri sinek. üstad diyor ya, kertenkeleyi vuran talebeye, sen mi besliyorsun onu niye vuruyorsun.

rd. cenabı hak bu dünyayı, en mükemmel haliyle yaratıyor. insanlarda ve cinlerde bir eksiklik var. bu düzenin bir şükrü olması lazım. bu noktada insan ve cinler eksik kalabiliyor. bizim eksik kaldığımız yerlerde, melekler bunu tamamlayabiliyor. biz insanlar uyuyabiliyoruz, ama sınır boyundaki askerlerin uyumaması lazım.

muhammed ağbi, biz niye melekleri görmüyoruz diyor. görsek, belki kendimize benzetiriz. bu saatin durmadan çalışması lazım.

mk. aslında geçen haftalarda çok melek gönderdi allah. başka türlü izah edilmez. kar melekleri. öyle bir melek ki, sema ederek geliyor. tertemiz. her birinin görevi farklı.

yağmur niye göndermiyor da kar gönderiyor. ne gereği var. istese, suyu öyle de gönderebilirdi. demek ki, bunu sırf su göndermek olarak göremeyiz. başka türlü izah edilebilir mi. bu melek bahsiyle, meleklerin gelişi tesadüf değil. gelişleri, sunuşları çok etkileyici. her birinin de vazifeleri ayrı ayrı.

aö. mevcudatın bir gayesi, şuur sahiplerine bakar diyor. biz bir açıdan meleklerle aynı kitabı okuyoruz. başka bir yönden bakıyoruz, onunla aynı safta mücadele ediyoruz şerre karşı. onlar şeytanlarla savaşıyor, biz kafirlerle savaşıyoruz. omuz omuza savaştığınız birisinden size daha yakın birisi olabilir mi. müminlere dua ederler diyor. meleklerin bedir savaşında doğrudan yardımı. hayatımıza her yönüyle girmişlikleri de var.

mk. aslında şu bardak, mandalina, metal tabak da bir melek. vazifesi var. yani rabbinin verdiği vücutla, rabbinin verdiği görevi yaparak, rabbini tespih ediyor şu bardak.

aö. bunu şuurlu bir şekilde yapanı da meleği oluyor.

mk. tamam kademe kademe gidelim. o zaman şu bardak kırıldığı zaman, vazifesini yapan, vazifesinden terhis oldu diye göreceğiz. o zaman bir liralık bardak olarak görmeyeceğiz. büyük bir iş yapan, muvazzaf bir asker meleği olarak göreceğiz.

benim araba, en son model arabalardan. dünyanın en güzel arabasını da allah bana verdi. fakat bazen kötü kullanıyorum arabayı. şimdi onu anladım, ya araba da bir melek. o da rabbinin verdiği vazifeyi görerek onu tespih ediyor. ben onu melek olarak görürsem, ona davranışım değişir.

bir tane boluda bir abla varmış. çok da güzelmiş. herkes onu severmiş. o da herkesi severmiş. herkese kitaplar dağıtırmış, güzely üzler dağıtır, güzel sözler söylermiş. o sözler, güzel bir tohum olup çiçekler açtırırmış. kitabın yazarı merak etmiş. ya kızım, bu kitapları yazan benim, fakat bu kadar kimseye ben bu kitapları okutamıyorum. herkes senden bahsediyor. bu kitapları bu kadar kimseye nasıl dağıtabiliyorsun, üstelik geçimin olmadan. demiş ki, hocam bu sırrı ben kimseye söyleyemezdim, ama size söylemeden duramayacağım. ben üç yıldan beri öğle yemeklerimi yemiyorum, onun parasıyla kitapları alıyorum, onun parasıyla bu kitapları alıyorum. başkaları da paralarını veriyor, ama o zaman bu kitaplar o kadar tesirli olmuyor. bu yüzden, kim ki, bu hakikatleri kendisi içinde çok samimi hisseder, onlar çok değerli.

aö.

"Evet, müteaddit eşya bir cemaat şekline girse, bir şahs-ı manevîsi olacaktır. Eğer o cemiyet, imtizaç edip ittihad şeklini alsa, onu temsil edecek bir şahs-ı manevîsi, bir nevi ruh-u manevîsi ve vazife-i tesbihiyesini görecek bir melek-i müekkeli olacaktır. İşte bak; misal olarak bu Barla ağzının, şu dağ lisanının bir muazzam kelimesi olan bu odamızın önündeki çınar ağacına bak, gör. Ağacın şu üç başının her başında, kaç yüz dal dilleri var; ve her dilde, bak, kaç yüz mevzun ve muntazam meyve kelimeleri var; ve her meyvede, dikkat et, kaç yüz kanatlı mevzun tohumcuk harfleri, emr-i 1 ’e malik sâni-i zülcelâline ne kadar beliğ bir medih ve fasih bir tesbih ettiğini işittiğin, gördüğün gibi; ona müekkel melek dahi, ona göre âlem-i manada müteaddit diller ile tesbihatını temsil ediyor ve hikmeten öyle olmak gerektir."

mk. bende bir resim var. ağaçlar üstüne çıkmış, serçeler kargalar. hepsi bir şarkı söylüyorlar. bir ağaç görmüyorsunuz. ağacın her bir yaprağı bir koro üyesi. sadece ağaç bile muhteşem bir koro. bizi yaratan bizi çok güzel yaratmış, o hışırtılar bir müzik gibi geliyor. buradaki tasvir çok güzel. bunu biraz daha içselleştirelim. arabamız, kalemimiz, evimiz. her biri böyle toplu bir zikirle müzik yaptığını.

modern toplumun en büyük sorunlarından birisi yalnızlıktır.

hş. bazı fotoğraflarda insanlar grup içinde gözüküyor. ama bakışlarından yalnız oldukları belli oluyor. grup içinde yalnızlar. sanki yine yalnız oluyor insan. o melek ünsiyeti olmadığından. partiye giden insanlar, tamamen samimiyetten uzak bir kalabalık içinde.

oğ. benim aklıma üstad hazretlerinin hayatı geldi. zahiren yıllarca yalnız yaşayan bir adam. tek başına kalsın, kafayı yesin diye düşünmüşler. ama o hepimizden daha kalabalık bir toplumun içindeydi aslında barlada.

aş. barlada ilginç bir şey hissettim. tepeden bakmayı severim. çam ağaçlarının her biri melek gibi, saffa durmuş, hepsi namaz kılıyor gibi hissettim. sürekli ekran değişiyor. önce sis her tarafı kapladı. sonra yavaş yavaş değişti. göl gözükmeye başladı. sürekli yeni manalar aktardılar.

rd. kişi yalnız olmadığını bilirse, bireyselleşmez. otomatikman yalnızlık duygusu hissetmez.

hş. melek 40000 başlı çok ağızlı bir şey. bir melekle dost olduğun vakit, tüm kainatla otomatikman dost oluyorsun. hapse girsen bile.

aş. bir talebesi diyor ya, çok küçük bir hücreye koymuşlar, yumdum gözümü başladım okumaya. üstad demiş ki, açsaydın gözünü, duvardaki meleklerle konuşsaydın.

mk. gençlerle ilgili bir şeyi söylemek istiyorum.

bir dışarıdaki melekler var. mesela yalnızlık gidermek diyoruz. aslında yaptığımız işte melekleri görürsek, yaptığımız işin sesi bizi tatmin eder. o tatmin etmediği zaman, yaptığımız işin sesini duymuyoruz, başka sesler duymak istiyoruz o zaman. dolayısıyla hayatımızın her bir safhasında da yaptığımız işle ilgili meleki görürsek, coşkuyla yaparız. yaptığmıız işten hazalırız.

toplumumuzun en zor yönlerinden biri, işiyle de aşkıyla da barışık değil. melek melek diyor, onunla da arası iyi değil. dolayısıyla meleğin adının melek olması kurtarmıyor. onun melekiyetini görmek gerekiyor.

aö. eşyayla olan muhataplıkta, son tahlilde biz nereye gideceğiz derken, lezzet-i ruhaniye ile meleki özdeşleştirmiştik. sizin söylediğiniz daha ileri bir mertebe. lezzet-i ruhani, sırf maddi şeyler değil de, manevi bazı şeylerden hazlar almak. o eşyanın melekut boyutuyla, peyda olacak bir yetenek gibi. mesela yalan söylememekten, hakkın ortaya çıkmasından lezzet almak. toplumun menfaat görmesinden lezzet almak. eşyayla muhataplıkta, hep halinden memnun olmak. meleklerle muhatap olacağız, eşyanın müekkel meleklerini göreceğiz, en nihai noktada da ruhani lezzetleri alabilecek bir kıvama gelmek.

aş. bir gün gebzede pazarda dolaşıyorum. bir baktım, ay o kadar güzel ki, etrafındaki renk halkaları bariz bir şekilde gözüküyor. dalmışım seyrediyorum. bir çocuk, nereye bakıyorsun dedi. baksana dedim. e ne olmuş dedi. bir daha bak dedim. dikkatli bak dedim. ya ne kadar da güzelmiş ya dedi. eşyaya muhatap olurken, insanın midelerinden bahsediyor. bir besin alınca, bitki yeşerir ya. o besinle, gıdayla ölü haldeyken, canlanmama vesile oluyor. ikinci olarak, hayvani yönüm, tadından lezzet alıyor. sonra, beşeriyetimin üzerine tefekkür edince, oradaki sanatı, güzelliği fark edince, sanatın güzelliğinden lezzet almaya başlıyorum. bir de melekiyet. meleki bir midem de var. oradan bir anlam geliyor bana. o çiçeğin bir anlam taşıdığına muhatap oluyorum. her bir eşya, manevi, yani meleki manayı benim dünyama taşıyor. midemin nasıl bir ihtiyacı var, meleki yönümle de ruhum adeta elmanın meleğini yiyorum. melek bana, bunu bir hediye olarak getiriyor.

üstad talebelerine zaman karpuzu alıp tavana asıyormuş. bazen çürütüp de yapıyormuş. üzümü de öyle yapıyormuş. siz bunun hep midenize bakan yönüyle ilgileniyorsunuz. biraz da meleki yönüne bakın. insanları meleki duygulara yönlendiriyor.

oğ. melek hakikati, bizim dünyamızı güzelleştirdiği gibi, sizi temizliyor, bir de kirlerden koruyor. insan her zaman yanlışa müsait. insanı bu yanlışlardan koruyan en büyük şey, diğer bir şeyin varlığı. insan yalnızken o yanlışlara çok daha çabuk düşüyor. ayıp diyorsun.

26. Lema Beşinci Rica

"BEŞİNCİ RİCA: Bir zaman ihtiyarlığımın mebdeinde, bir inziva arzusuyla, İstanbul'un boğaz tarafındaki Yuşa Tepesi'nde, yalnızlıkla ruhum
bir istirahat aradı. Bir gün o yüksek tepede, daire-i ufka, etrafa baktım. Gâyet hazîn ve rikkatli bir levha-i zeval ve firakı, ihtiyarlığın ihtarıyla gördüm. Şecere-i ömrümün kırkbeşinci senesi olan kırkbeşinci dalındaki yüksek makamından, tâ hayatımın aşağı tabakalarına nazar gezdirdim. Gördüm ki; o aşağıda, herbir dalında, herbir senenin zarfında sevdiklerimden ve alâkadarlarımdan ve tanıştıklarımdan hadsiz cenazeler var. Ve o firak ve iftiraktan gelen gâyet rikkatli bir mânevî teessürat içinde, Fuzulî-i Bağdadî gibi, müfarakat eden dostları düşünerek enîn edip:
Vaslını yâdeyledikçe ağlarım,
Tâ nefes var ise kuru cismimde feryad eylerim.
diyerek bir teselli, bir nur, bir rica kapısını aradım. Birden, âhirete îman nuru imdada yetişti. Hiç sönmez bir nur, hiç kırılmaz bir rica verdi.
Evet ey benim gibi ihtiyar kardeşler ve ihtiyare hemşireler! Madem âhiret var ve madem bâkidir ve madem dünyadan daha güzeldir ve madem bizi yaratan zat hem Hakîm, hem Rahîm'dir.. ihtiyarlıktan şekva ve teessüf etmemeliyiz. Bilakis ihtiyarlık, îman ile ibadet içinde sinn-i kemale gelip, vazife-i hayattan terhis ve âlem-i Rahmete istirahat için gitmeye bir alâmet olduğu cihetle ondan memnun olmalıyız. Evet nass-ı Hadîs ile; nev-i beşerin en mümtaz şahsiyetleri olan yüz yirmidört bin Enbiyanın icma' ve tevatür ile; kısmen şuhuda ve kısmen hakkalyakîne istinaden, müttefikan âhiretin vücudundan ve insanların oraya sevkedileceğinden ve bu kâinatın Hâlıkının kat'î va'dettiği âhireti getireceğinden haber verdikleri gibi, onların verdikleri haberi keşif ve şuhud ile ilmelyakîn suretinde tasdik eden yüz yirmidört milyon evliyanın o âhiretin vücuduna şEhadetleriyle ve bu kâinatın Sâni-i Hakîminin bütün Esmâsı bu dünyada gösterdikleri cilveleriyle, bir âlem-i bekayı bilbedahe iktiza ettiklerinden; yine âhiretin vücuduna delâletiyle; ve her sene baharda, rûy-i zeminde ayakta duran hadd ü hesaba gelmez ölmüş ağaçların cenazelerini Emr-i كُنْفَيَكُونُ ile ihya edip Ba'sü Ba'delmevt'e mazhar eden ve haşir ve neşrin yüzbinler nümunesi olarak nebatat taifelerinden ve hayvanat milletlerinden üçyüz bin nevileri haşr ü neşreden hadsiz bir kudret-i ezeliye ve hesabsız ve israfsız bir hikmet-i ebediye ve rızka muhtaç bütün zîruhları kemal-i şefkatle gâyet harika bir tarzda iaşe ettiren ve her baharda az bir zamanda hadd ü hesaba gelmez envâ-ı zînet ve mehâsini gösteren bir Rahmet-i bâkiye ve bir inayet-i daimenin bilbedahe âhiretin vücudunu istilzam ile ve şu kâinatın en mükemmel meyvesi ve Hâlık-ı Kâinat'ın en sevdiği masnuu ve kâinatın mevcudatıyla en ziyade alâkadar olan insandaki şedid, sarsılmaz, daimî olan aşk-ı beka ve şevk-i ebediyet ve âmâl-i sermediyet, bilbedahe işaret ve delâletiyle bu âlem-i fâniden sonra bir âlem-i bâki ve bir dâr-ı âhiret ve bir dâr-ı saadet bulunduğunu o derece kat'î bir surette isbat ederler ki, dünyanın vücudu kadar, bilbedahe âhiretin vücudunu kabul etmeyi istilzam ederler. (Hâşiye) Madem Kur'an-ı Hakîm'in bize verdiği en mühim bir ders, "îman-ı bilâhiret"tir ve o îman da bu derece kuvvetlidir ve o îmanda öyle bir rica ve bir teselli var ki; yüz bin ihtiyarlık bir tek şahsa gelse, bu îmandan gelen teselli mukabil gelebilir. Biz ihtiyarlar "Elhamdülillahi alâ kemal-il îman" deyip, ihtiyarlığımıza sevinmeliyiz."

ik:
aş. üstad 45 yaşına geeldiği zaman tüm ömrünü gözden geçiriyor.
yy. derler ya, diğeer tarafta ne çok sevdiğin var diye.
aş. sevdiğimiz şeylerin iyi belirlenmesi lazım. hepsi gelip gitti. şimdi ruhumuzu zor taşıyan bir bedenle yaşıyoruz.
insan zaman zaman , bediüzzamanda bu çok yoğun, içsel bir tefekkür ve hayatını yeniden gözden geçirmek için bu gerekiyor. resullahın hayatına da baktığımızda, 40 yaşına kadar çok yoğun bir mağara seyahati var. orada içseel bir tefekkür tecrübesi yaşıyor. özellikle eçok önemli kararlar vereceğin zaman, zihnini boşaltmak, alıştığın ortamdan uzaklaşmak yararlı oluyor. üstad da, böyle yapıyor. yuşa tepesine çekiliyor, vanda elek dağına çekiliyor bir süre. ondan sonra yepyeni bir hayat başlıyor. çünkü belli bir zaman sonra insan kanıksıyor.

bir zamanlar haram olan şeyler, belli bir zaman sonra kanıksanıyor. kendi gençliğimde, bize çok acayip gelen şeyler, şimdi çok basit, rahatlıkla yaptığımız şeyler olmuş.

yy. şimdi "kız arkadaş" o kadar normal bir şey haline gelmiş. toplumun genelinde çok rahat bir şekilde, insanların sıkılmadan söyleyebildiği bir şey olmuş.

aş. ailecek bakılması çok ayıp olan şeylere çok rahat bakıp da hiç rahatsız olmuyoruz. insanda utanma duygusu olmuyor. bu bir örnektir. o ülfeti kırmak, hayata yeniden bakmak,

alıştığımız sistem içinde neleri kaybedip kazandığımızı görmek için, inziva gibi bir dönem, hayır olur.

yy. şirketlerin yıl sonu değerlendirmeleri olur. veya üç aylık da olur. halimiz nedir, ahvalimiz nedir. kar mı ediyoruz, zarar mı ediyoruz. insanın da dönem dönem hayatını yapıp ettiklerini, tefekkürden geçirip kendi halini gözden geçirmesi gerekiyor.

aş. ihtiyarlar leması, onun daha çok van'daki tefekküründen sonra. 1922'lerde. 45 yaşları da o zaman. değil mi? siyaseti bırakıyor.

yy. ama o acaba en son gidişi midir van'a?

ik. buradaki yuşa tepesine çıkışı.

hş. 1920.

aş. üstad kosturmadan döndükten sonra istanbulda 2 sene kalıyor. kurtuluş savaşından hemen önce. 1918-1921 arası. o dönemde, darülhikmet azalığı yapıyor.

hş. 1920'de 45'ten gün alıyor üstad.

aş. bu hepimizin ihtiyacı olan bir şey. hayatı anlamlandırma derdindeysek, bu noktada ne yapıyoruz. uhrevi bir yolculuğumuz var, bu ömrümüzü mümkün olduğunca bereketli ve verimli kılmak için, her sene bir değerlendirme gerekiyor.

yy. günün de muhasebesini yapıyoruz. akşam yattığında. tasavvufta bu metodun olması lazım, öyle değil mi? şapkanı önüne koy, düşün derler ya.

rm. o zaman bunun metodolojisi de olmalı. şirketler değerlendirmeleri yaparken, bir yönteme dayanarak yapıyor. kişi bunu nasıl yapacak? kriterleri nasıl olacak?

hş. metodolojisi, sıkıntı. üstad burada bir yere gidiyor. ihtiyaç hasıl oluyor. yoksa bunun belli bir saati yok. her karanlıkta bir nur arama tavrı var üstadın. önce karanlık bir halet geliyor, oradan bir nur arama gayreti doğuyor.

yy. gün içinde de aynı şeyi insan bazen yaşayabiliyor. bazen için bunalıyor. sonra bir dostun geliyor, o huzursuzluk dağılıyor. depresyondaki insan hayatı kuyudaki gibi düşünür. her şey kötü zanneder, onun gibi.

rm. bu beklentinin biraz vicdani bir yönü de var.

yy. dedi ya, şirketler bir hedef koyuyor, ona göre değerlendirme yapıyor. insan da bilinçli veya bilinçsiz bazı hedefler koyuyor kendisine.

rm. o kadar planlı değil yalnız.

hş. her insanda, bu insan olmanın bir gereği. üstad çok duyarlı oludğundan, bunları çok şiddetli hissetmiş. biz onları hissettiğimizde örteriz. üstad ise, onları en derinine kadar sorguluyor, ona göre bir rahmet arıyor. kurandan bir çözüm buldum diyor. onu da çok derinden hissediyor.

yy. çözüm yine kuran. gittim güzel bir müzik dinledim değil. türk filmlerindeki gibi, kafayı çekip moralini düzeltmesi gibi değil. orada üstadın temel bir soruna temel bir çözüm bulması var.

hş. genelde biz kötü bir şey oludğunda, aman bunu hatırlamayalım, diye geçiştirmeye çalışırız.

bende ta çocukluktan beri bir d uygu var. o duygu gelince, hemen üstünü örtmeye çalışıyorum. o çok derin bir şey.

ona mantıki bir şey değil, hatırlamamak için kapatıyorum. ama üstad atmıyor. o duygudan nur elde ediyor.

yy. o enteresan.

ry. ahirete imandan kaynaklanıyor.

hş. ahirete imanı da pekiştiriyor bu.

yy. susuz kalmış bir insanın, su içerkenki, o suyun nimet olarak değerini algılama biçimini düşün. susuz bir insanın su içmesiyle, ikinci kez içen bir insanın içmesi aynı tadı alamıyor.

ik. azalan marjinal fayda.

hş. kur ekmekte çok büyük lezzet var. ama o lezzet açlığın derecesine göre değişiyor.

yy. intihar eden insanların psikolojisine bakıldığı zaman, onlara müdahele tekniklerinden en basiti şu: kişide zaman mekan ilişkisi bozulduğu için, kişi hayattan kopmuş oluyor.
ona neye basıyorsun, neye dokunuyorsun diye soruyorlar. etrafındaki çiçeği böceği tarif et diyorsun.

aö. adam o sırada kendinde değil mi yani?

yy. yoğun bunalım hali.

aş. gerçek olan da odur. biz allahı tabiri caizse, yokluğunda fark ediyoruz.

yy. daha iyi hissediyoruz.

aş. insan cennette allahı bilebilecek olsaydı, dünyaya gönderilmezdi. o kuyuya atılış, uzaklaştırma, aslında yaında olanı fark etmek içindir. balığı dışarı çıkartıyorsun, o zaman suyun ne büyük bir nimet olduğunu anlıyor. uzaklaştırmak, ona zulmetmek değil.
açlık, yediğimizin; veya hastalık sıhhatin sürekli bize verilmiş olduğunu ve sıhhat veren bir şafi olduğunu tanımak için verilir. yoksa zarar vermek için değil. biz ancak böyle tanıyabiliyoruz. üstandın karanlık içinde nur gördüm demesi, fıtri bir haldir. allah bizimle dalga geçiyor değil herhalde. bir şeyleri gösteriyor; onları anlamamız için bunları veriyor. çocuk sobadan kaçınsın diye, onun hafif sıcak bir tarafına elini dokundurtuyor. veya yüksekliğin zararını anlaması için, az yüksek bir yerden çocuğu atlatıyor. böylece bilsin bunun acısını ki kaçınsın diye.
bazen eski fotoğraflarda dolaşırız, özleriz, bazen üzülürüz. bu fıtri bir şey. bunu zaten allahın sana neyi verdiğini, neyi sevdiğini anlamak için bunları şayıyorsun. fani şeylere abağlanıyorum, onlar benim elimden çıkıp gidiyor. o zaman bize diyor ki, sen fani olan bir şeyi sevebilir misin, kalbine bir bak bakalım, hayır olmuyor. o zaman baki olana yönel diyor. ancak baki olanı zikrettiği zaman, o musibet anında bir teselli buluyor. musibeti yaşamasa, baki olana da ulaşamaz. insan hayatını şöle bir kontrol etmesi, ne için yaşıyorsun demesi. sanki bu dünya ebediyen kalacakmış gibi, dalabiliyoruz. çok da önemsemiyoruz hayatı. allah bu sefer ne yapıyor? senede bir iki defa imtihan edilirsiniz diyor. gerçekten şükredecek misiniz diye imtihana tabi tutuyor. sıkıntı anlarınızda sizin medetkarınızı allah mı biliyorsunuz. bu imtihanları yaşamadan, biz kendi kendimizi dünyanın fenasını anlamak için, muhasebe edebiliriz. o zaman imtihan anlarında daha mukavemetli davranırız.

ry. hastalık, dünyanın fani olduğunu hatırlatmakla beraber, baki hayatı da hatırlatıyor. üstad diyor ki, onlar bakidir, hem allahtan bahsediyor rahimdir diyor. bu tür şeyler insanın kendine gelmesini sağlıyor. firavun bir kere hasta olsaydı, ilahlık dava etmezdi diyor alimler.

aş. demin söyledik ya, yıl sonunda şirketler değerlendirme yapar. burada bir cümle var. 9. sözde, namazı anlatıyor. yatsı namazında şöyle bir ibare var: "ibrahim vari... huzuruna çıkmak" orada gerçekten yevmiye defterini kapamak. günlük defteri. bugün ne yaptık ne ettik. burada bugün gidiyoruz, onunla ilgili ne yaptık.
ahiretin varlığını, ebedi bir hayatta ebedi bir saadetin varlığını başka nasıl anlarız? dünyaya aldanmış olsak, bu dünyadan gitmeyi, arzulamazdık. budünyanın fenasıdır ki, bizim ellerimizi çözüyor buradan. yoksa bu dünyada fena olmasaydı, ahirete olan iştiyakımız ortaya çıkmayacaktı. cenabı hakka olan iştiyakımız da, fanilere müracaatımız neticesinde bir medet bulamamız neticesinde, bizim derdimize merhem olan ancak baki olandır diyoruz.

hş. dünya burada da ahiret sonra değil tabi. her ikisinde de insan huzurlu olabilir.

aş. tren benzetmesi gibi. ön tarafta birinci sınıf vagonlar var. çok lüks. ama oradakiler, trenin sonunda uçuruma düşeceğini zannediyor. arkadaki vagondakiler, hayvanlarla beraber. ama onlar biliyor ki, bu tren onları saraya götürüyor. biri ziyafete gittiğini biliyor, yanındaki hiçbir şey ona rahatsızlık vermez. ben ziyafete gidiyorum der. şurada iki dakika bir sıkıntıya katlanacağım, der. sürekli o müjdeyi yaşar. ötekisi ne yapar? her an kuyunun içine girme endişesi, oradaki lezzetleri tatmasına bile izin vermez.
mektup geldikten 2 sene sonra idam olacaksın diyelim. ne fark eder, 2 sene olması. sen yine o korkuyla 2 sene yaşarsın.
öbür taraftan, resulullah sana 1 sene sonra özel buluşma mektubu yollamış. o bir seneyi ne kadar büyük bir mutlulukla yaşarsın. bütün dertlerin gider. diyelim ki, rüyanda resulullah 1 sene sonra bütün sıkıntılarından kurtulacaksın demiş.

ry. inanmadan yaşayan bir insanın hayatı, idama mahkum olmuş adam gibidir.

aş. hz. hasan ve hüseyin, rüyasında resulullahı görüyor. bütün o eziyetleri hiç manevi acı çekmeden yaşıyor. narın da hoş, nurun da hoş.

ry. "bir zaman...

aş. şurası çok ilginç: "o imanda öyle kuvvetli bir teselli var ki...
demek ki, iman, şiddeti nispetinde musibeti izale ediyor. gençlikte zannederdik ki, nefsi terbiye ettik mi, dertler bitecek. saadetli bir hayat yaşayacak zannederdik.
aslında nefsin terbiyesi, musibetlere karşı tahammül kazanmamızı sağlıyor. yoksa musibetlerin azalmasının garantisi değildir.
üstadın hayatına baktığımız zaman, yaşlandığında daha çok musibet yaşıyor.
nefsini terbiye etmezsen, her bir musibet sana daha ağır geliyor. terbiye edersen, tersine, gelen ne olursa olsun, sana yine tatlı gelmeye başlıyor. iki sevgilinin birbirine küsmesi, meşhur mecnunun hikayesi var ya, leyla yemek dağıtıyormuş. herkese bol kepçe vermiş. ona gelmiş, boş kaşığı vurmuş. demişler, senin sevdiğin sana ihanet etti, sana hiçbir şey vermedi. o demiş ki, olur mu, herkese verdiğinden farklı bir şey verdi, demiş.

zk. burada ahirete imana gidiş tarzı da ilginç. peygamberlere ve ahirete imandan bahsediyor. ölünce sen peygamberlere kavuşacaksın diyor.

aş. evet, bütün peygamberler, insanların en kamilleri. hayatı anlamlandıran insanlar, ahiretin varlığı konusunda ittifak etmişler. sonra, diyor ki, "124 bin enbiya... bu kainatın sani-i hakiminin bütün esması bu kainatta göstedikleri cilveleriyle..."
bu kainat çok temiz, güzel, intizamlı, rahmetli. bu kainatta tüm bunları görüyoruz. rahmetin rahmet olabilmesi için, mutlak olması gerekiyor. inayetin inayet olması için, mutlak olması gerekiyor. bütün bu esma-i hüsna, ahireti iktiza ediyor. benim kalbim de yle bir rahmeti istiyor. benim kalbime de bu duyguyu veren, rahmeti tam manasıyla anlayabilecek şekilde, rahmeti veren isteten yaratıcı, bunu kalbime söylettiriyor. allahın rahmeti var ise, mutlaka ebediyet olması lazımdır. yoksa rahmet rahmet olarak kalmaz. bu kainatla esmalarını bu şekilde tanıtan yaratıcı, esmalarını tam zıtlarına dönüştürecek bir şey yapar mı? yapmaz. öyleyse, esma bunu iktiza ediyor. bu çok güzel bir delilleme.

zk. allah esmasını göstermek istesin de, sadece küçük bir zerre göstersin de, gerisini göstermesin, abes.

aş. evet. hem kudreti de yeterli. sonsuz kudreti bunu yapabilir, bunu iktiza eder.

aö. burada özellikle çıkarım yapmadan önce, 124 bin enbiyanın ittifakından bahsetmesi, acaba daha mı kolay anlaşılmasındandır?

aş. kuyunun içindesin, her taraf karanlık. deseler ki, buradan kurtulmak mümkün. hemen o söze koşarsın. hem de 124 bin enbiya diyor. ruhunun ihtiyacı.

aö. diğerindeki gibi bir çıkarım yapmana gerek yok.

aş. evet. ruhun bunu istiyor. 124 bin insan bunu diyor. sonra 124 milyon insan da bunu tasdik ediyor. o karanlıktaki insan için ne büyük bir teselli olur. bir kişi dese, tam inanmayabilirsin. ama 124 milyon insan deyince, çok büyük bir huzurla inanırsın.
bir yola girmişsin. kaybolmuşsun. biri dedi, buradan gitmen lazım. tam emin olmazsın. ama bir sürü insan sana, bu yoldan gitmen lazım deseler, rahatlarsın.

yy. peki ya çok sayıda insan başka yollara gidiyorsa.

aş. ama onlar nereye gittiklerini bilmiyorlar. öbürleriyse, biz gittik doğru yol bu diyorlar. bir soruyu yanlış çözmenin sonsuz yolu vardır. ama hiçbir kıymeti yoktur. doğru ise bir tanedir. onu iki kişi çözse, tamam ona güvenebilirsin. hiç biri zaten onlardan, bu yol doğru yol demiyor. bana göre diyorlar. 124 bin enbiya ise, bana göre değil, allaha göre böyle diyorlar. esmalarıyla bunu da iktiza ettiğini gösterdiklerinde, senin kalbin de buna itminan ediyor. çölde geldin, bir sürü nimetlerle donatıldın. çölün içinde bir vaha gördün. bahçesi çok güzel tasarlanmış. hiç kimse demez ki, bu çözlün ortasında kendiliğinden oldu demez.
ha bir de yersen, huriler de eline yiyecekleri verirse, hayal meyal değil dersin. biz çok rahat rahmeti bu kainatta gözlemliyoruz. bütün ihtiyaçlarımız haddinden çok karşılanıyor. bir göz vermiş, inanılmaz güzellikleri görebiliyoruz. her şeyin sesini ayırd edebilen bir kulağı vermiş. dokunmakla her şeyi tanıyabiliyoruz. bu kadar nimet veren, bu sınırlı dünyada, bu kadar sanatını gösteren yaratıcı, bunları abese kalbetmez. boşu boşuna, büyük bir şirketin, kendiyle alay etmesi gibi olur. çok büyük bir ürün yapmış, dünyaya meydan okuyor. hologramlı telefon yapmış, üç boyutlu. sonra anında alet bozuluyor. kayboluyor bozuluyor. adam için nur meselesidir. böyle bir şeyi hiçe götürecek şekilde yapmaz bu. bu kadar numuneleri sanatları gösterdiği bu dünyada, bunları elbette ki, zıttına inkılab edecek şekilde bir zulme müsaade etmez. bu çok güçlü bir delil. kainatta hikmet ve rahmet varsa, ahiret var.
bütün ümitler kesildi, kapkaranlık bir kuyuya düştük. orada bir ağacı düşün.baharda kupkuru bir hale geliyor. hiçbir ümit yokmuş gibi, bir de üzerine kar geliyor. sonra bir bakıyorsun, baharda yeniden canlanıyor. bizim sıkıntı hallerimiz de bunun gibi değil mi? tam ümidi kesiyoruz, bir bakıyorsun, topraktan nimetler geliyor. allah oradan rahmetini gönderiyor. haşrin numunelerini, bize kainatta milyonlarca gösteriyor. bir tohum veriyor; al bu tohumun içinde beka ver diyor. bir tohumla sonsuzluğu kazanabiliyorsun. allah belki milyon yıl önce bir tohum yarattı, biz hala o tohumu tüketiyoruz. ve bitmiyor. bir elma 100 milyon yıl önce belki vardı. hala onun meyvesini biz yiyoruz. baharda gidiyor kayboldu gibi zannediyoruz, bir sonraki baharda yeniden geliyor. allah da bazen veriyor, bazen alıyor, kendi rahmetini gösteriyor.

ry. ortadoğuda hurma çekirdeği buluyorlar, kazılarda. 5000 senelik tohum. demek ki, allahu teala buna müsaade etmiş.

aş. allah bir tohumu yaratmakla bir kainatı yaratıyor.

zk. ihtiyarlığımıza sevinmeliyiz diyor. her sene baharın yenilenmesi, mevcudu korumak gibi duruyor da, ahiret mevcudu korumak değil. mevcuttan çok daha iyisini vermeye. peygamber örneğini ben anlamlı görüyorum. burada görüşemiyorsun, ama orada görüşeceksin.

ry. her türlü hastalık var. ama ahirete imanla hepsi ortadan kalkıyor. bütün sorunlara çözüm geliyor. bu insanın en büyük ümidi.

aş. gönderdiklerine kavuşuyor gibi. sadaka meselesi. resulullaha diyorlar, ben ölümden korkuyorum. o zaman tasaddük et, diyor. nasıl olacak, diyorlar? çünkü insanın kalbi, malı neredeyse, oraya bağlıdı, diyor. sen dostlarını ahirete göndermişsen, ahirete gitmek istersin. ama malını buraya bağlarsan, yitirme korkusunun yaşarsın sürekli. sevdiklerimiz ebedi saadete gitmişler, gibi düşünürsen, bunu yaşarsın.
ben bunu anneannemde görmüştüm. nasılsın diyordum. ben iyi olsam ne olur, diyordu. oraya bir an önce gideyim istiyorum. allah yaşlılıkta, bir an önce insanı oraya sevkettirmek istiyor. annem de anlatıyor. ölmeden bir gün önce, gidecek zannetmiş. korkma demiş, benim bir günüm var. oradaki torunları gelmiş, hepsini tek tek karşılamış. sanki kavuşmuş da onları karşılıyorlarmış gibi, hepsini görmüş gibi konuşmuş. nefesini öyle vermiş de gitmiş. orada bekleyenlerin varsa, gitmek kolay geliyor.
aslında bu hayata bakış açımızı da etkileyen bir şey. hepsi aslında allahın rahmetini celbeden, bizi çeken şeyler. burada bunu görürsek, o zaman musibet de çok hafif geliyor.
ona kavuşma anı olarak görebiliyoruz.

ry. müminin zindanı, kafirin sarayıdır diye bir hadis vardı.

zk. o hadisle ilgili geçen gün aklıma bir şey geldi. buradaki tecelliler herkesin kabiliyeti nispetindedir. buradaki biz kısıtlanmışız, aşamıyoruz kendimizi. sınırlarımızdan kurtulup, tam ayine olamıyoruz. bir sürü nimet var. hepsini yiyemiyoruz. fakat üstadın bir benzetmesi var. bu dünyada sen fotoğrafçısın. ebedi almede yiyebileceğin nimetlerin fotoğraflarını çekiyorsun. orada tadacaksın. illa bir nimeti bilmek için, onu tatman gerekmiyor. hepsini bir anda yiyemezsin. bir miden var. ama orada, bir bakışta 70 perdeyi birden görebileceksin. çokluktan gelen bir espri var. 70 farklı nimeti bir anda tadabileceksin. bir anda cennette de 70 ayrı nimeti tadabileceksin.

ry. her şeyden özel de, hakka kavuşmak. nimetlerin en ütü, allahı görmektir derler.



mk. o zaman bu akşam derslerinin muhasebesini yapalım.

yy. öncelikle
özet yapalım dersleri

mk. ihtiyarlık yaşla ilgili bir şey değil.
insan yaşlandıkça kendini daha genç hissediyor.

aş. üstadın bir sözü var: ceset yaşlandıkça ruh gençleşir.

aş. bence ihtiyarlar risalesini herkes okumalı da gençler daha çok okumalı.

mk. ihtiyarlığı yaşta değil başta hatırlamak olarak düşünebiliriz. muhasebe etmenin bir alışkanlık haline gelmesi gerektiğini. muhasebe yapmak başlıbaşına bir cesaret gerektiriyor. belki bu akşamki ders buna cesaret etmeyi, zarar bile etsek, buna cesaret etmek. böylece yeni arayışlara girebiliriz. muhasebe etmediğimiz bir konu, ne yapacağımızı bilmeyen kaybolmuş bir kayık gibidir. bu bayağı cesaret ve gençlik isteyen bir konu.

zk. zararlı durumdayken, muhasebe etmek daha karlı bir durum. kar ederken, muhasebe etmeye gerek yok.

mk. karlı zamanda da gerekir. karın ne olduğunu, nereye gittiğini değerlendirmek gerekir.

cn. parayı sayınca, bereketi gidermiş.

mk. sayınca bereketi fazlalaşır, çünkü şükrünü hissedersiniz. ama o ayrı bir versiyonda.

aş. onu keyfiyet olarak değil de, kemiyet olarak görüyoruz. allahın rahmetini sayılabilir bir şey olarak görürsen, gider o doğru. yoksa allahın rahmeti hiç azalmaz.

mk. bazı şeyler duaya vesile olsun. bu konuyu ödev alalım. bir dahaki derste konuşalım.
muhasebeyi bir çok insan yapar aslında. ihssedersiniz. ama bunları dile getirmek işimize gelmiyor, kaçamak yapıyoruz. kaçmanın aslında çok yapratıcı olduğunu, bir şeyle yüzleşebilmek, insana hem direnç getiriyor, hem de ümit getiriyor. bu da gayretin artmasına sebep oluyo. buraya derse gelmek bile, bir gayretin sonucu.

13. Lema Beşinci İşaret

"BEŞİNCİ İŞARET: Cenab-ı Hak, Kütüb-ü Semaviyede beşere karşı şu Cennet gibi azîm mükâfat ve Cehennem gibi dehşetli mücazatı göstermekle beraber çok irşad, ikaz, ihtar, tehdid ve teşvik ettiği halde; ehl-i iman, bu kadar esbab-ı hidayet ve istikamet varken hizb-üş şeytanın mükâfatsız çirkin zaîf desiselerine karşı mağlub olmaları, bir zaman beni çok düşündürüyordu. Acaba iman varken, Cenab-ı Hakk'ın o kadar şiddetli tehdidatına ehemmiyet vermemek nasıl oluyor? Nasıl iman gitmiyor? (ayet) sırrıyla şeytanın gayet zaîf desiselerine kapılıp Allah'a isyan ediyor. Hattâ benim arkadaşlarımdan bazıları, yüz hakikat dersini kalben tasdik ile beraber benden işittiği ve bana karşı da fazla hüsn-ü zannı ve irtibatı varken, kalbsiz ve bozuk bir adamın ehemmiyetsiz ve riyakârane iltifatına kapıldı, onun lehinde benim aleyhimde bir vaziyete geldi. Fesübhanallah dedim, insanda bu derece sukut olabilir mi? Ne kadar hakikatsız bir insan idi, diye o bîçareyi gıybet ettim, günaha girdim. Sonra sâbık işaretlerdeki hakikat inkişaf etti, karanlıklı çok noktaları aydınlattı. O nur ile lillahilhamd, hem Kur'an-ı Hakîm'in azîm tergibat ve teşvikatı tam yerinde olduğunu, hem ehl-i imanın desais-i şeytaniyeye kapılmaları, imansızlıktan ve imanın zaîfliğinden olmadığını, hem günah-ı kebairi işleyen küfre girmediğini, hem Mu'tezile mezhebi ve bir kısım Hariciye mezhebi "Günah-ı kebairi irtikâb eden kâfir olur veya iman ve küfür ortasında kalır." diye hükümlerinde hata ettiklerini, hem benim o bîçare arkadaşım da yüz ders-i hakikatı bir herifin iltifatına feda etmesi, düşündüğüm gibi çok sukut ve dehşetli alçaklık olmadığını anladım. Cenab-ı Hakk'a şükrettim, o vartadan kurtuldum. Çünki sâbıkan dediğimiz gibi, şeytan cüz'î bir emr-i ademî ile insanı mühim tehlikelere atar. Hem insandaki nefis ise, şeytanı her vakit dinler. Kuvve-i şeheviye ve gazabiye ise, şeytan desiselerine hem kâbile, hem nâkile iki cihaz hükmündedirler.
İşte bunun içindir ki, Cenab-ı Hakk'ın "Gafur", "Rahîm" gibi iki ismi, tecelli-i a'zamla ehl-i imana teveccüh ediyor. Ve Kur'an-ı Hakîm'de Peygamberlere en mühim ihsanı, mağfiret olduğunu gösteriyor ve onları, istiğfar etmeye davet ediyor. (ayet) kelime-i kudsiyesini her sure başında tekrar ile ve her mübarek işlerde zikrine emretmesiyle, kâinatı ihata eden rahmet-i vasiasını melce ve tahassüngâh gösteriyor ve (ayet) emriyle "Eûzü billahi mineşşeytanirracîm" kelimesini siper yapıyor."
amç. bir tanesinde büyük günahları işlemenin imandan çıkarmadığını söylüyor.
mk. en zor yerden başladın.
amç. bir yerde diyordu, büyük günahları sıkıntısızca işleyen adamda o imanın olmadığına işaret eder. burada ise sanki zahiren onu yanlışlamış oldu. bir nüans var, onu dökelim diye böyle söylüyorum. o ikisi arasındaki fark ne olabilir?
bir de kuvve-i şeheviye ve gadabiye, şeytanın desiselerini taşıyabilen iki duygu olduğunu söylüyor. onları şurada netleştirelim. o duygular nedir? ne işe yarar?
mk. daha sonra okuyalım orayı.
şimdi hiçbirimiz iddialı değiliz, ama neler hissettiğini, neler çağrıştırdığını, konuya katılmak açısından, herkes katılırsa, bereketin daha iyi olacağını düşünüyoruz. herkesin güzel ihssettiği noktalar vardır.
ik. cenabı hak bütün kitaplarda cennet ve cehennemi bize gösteriyor. bütün bunlar varken, ve cehennemle alakalı pek çok ikazlar varken, nasıl oluyor da, iman sahipleri, şeytanın çirkin hilelerine kanıyor ve mağlup oluyor. bu çok garip görünen bir konu. üstadı çok düşündürmüş bu konu. acaba iman varken, cenabı hakkın o kadar şiddetli tehditlerine önem vermemek nasıl oluyor, diye soruyor. iman hala gitmiyor mu? kalıyor mu? bilemiyorum onu.
mk. sen hiç şeytana uyduğun yok mu? sen hissetmiyor musun?
ik. evet, hissediyorum bazen alçaldığımı hissediyorum. nereye gidiyorum diye soruyorum. kebairden uzak kalmaya çalışıyoruz. resul efendimizin günde 70 defa tövbe ettiğini biliyoruz,biz de ona uymaya çalışıyoruz. tabi daha önce hacca da gittik. o bizim için bir milat gibi oldu. hacca gittik gördük ki, şeytan taşlamaya gittik. şeytanı kuvvetli bir şekilde taştık. sonra geri geldim. anladım, fark ettim ki, şeytan hala dimdik ayakta. geçen hafta mevzusu çıktı.
mk. zaten şeytan bu demek değil mi, hep diridir ve bulaşacaktır. biz de taşlama fırsatını bulacağız bu sayede. çok güzel duyguları dile getirdiniz. bazen şöyle oluyor. birisinin oğlu mahkemeye çıkmış. kimse şahitlik yapamıyormuş. adamın babası şıhmış. demişler ki, bu hep doğruyu söyler. sülale demiş ki, söylemeyeceksin. adam demiş ben yalan söyleyemem. sülale bunu afaroz etmiş.
şeytanı değişik taraflardan hep tecrübe ediyoruz.
aş. beraber bulunduğumuz takdir ettiğimiz, imanı da var, bir adam, sonra bir tavır görüyoruz, bu adam bunu nasıl yapabilir. burada bu tarzda, kardeşlerimize suizana sebep olabilecek noktalarda insaflı davranmamızı söyleyen noktalar var. bu nasıl yapılır tarzında şeyler konuştuk ya, gerçekten bunun çözümü nedir? belki senelerce birlikte olmuşsunuz. sonra bir tavır takınıyor. bundan hiç böyle bir şey beklemezdim deyip, düşman görecek şekilde bakmaya başlıyorsun. böyle bir durumda nasıl insaflı davranabiliriz? onun insafa layık olduğunu, görmemiz gerektiğini düşünüyorum.
bir hadis var. ebu vakkasın kardeşi galiba. içki içiyor günah işliyor. resule geliyorlar, döveyim mi, bunu diyorlar. resulun söylediği çok güzel bir şey var. senin kardeşini, birkaç adam yakalasa dövseler, sen döveven adamlara mı yardım edersin, kardeşine mi yardım edersin? tabi ki kardeşime yardım ederim diyor. ona heva ve nefsi hücum etmiş. bir de sen mi tokat atacaksın, diyor.
oğ. devamında bir şey söylüyor mu?
aş. yardım et diyor.
bir gün cihada gidecekler. ağbisi, bunu direğe bağlıyor. hanımına da diyor ki, bunu açmayacaksın ben dönene kadar. kardeşi diyor ki, vallahi ben cihada gideceğim. geri gelince, beni bağlarsın yine. ebu vakkas, savaşta şaşırıyor. en önde kardeşi var. sonra dönünce, ağbisi, sen artık serbestsin diyor. kardeşi diyor, madem ben serbestim, artık bırakıyorum. öbür türlü, sopayla bıraktı denilmemek için, bırakmamıştım. demek insanı bir bütün içinde değerlendirmek gerekiyor. bu şekilde bakarsak, şöyle düşünelim. bu kardeşimle ben cennette beraber olacak mıyım? anlaşacağız bir şekilde. hırsımız olmayacak, kibirimiz olmayacak. şimdiden ne yapalım? anlaşalım.
mk. işte anlaşabilmemiz için, iki nokta var. bu kişilik açısından bu konu, çok önemli. çünkü insanın kişilikleri, gelgitler yaşıyor. bu gelgitler insanı devamlı tereddüte sokuyor. işte arkadaşlar, risale-i nur aynı zamanda hadis külliyatı sunuyor. hadisin temel fikriyatını özlerini bize sunuyor. dolayısıyla kuranla beraber hadisin teorik olarak bize sunuluş şekli.
yusuf ağbinin bana hatırlattığı konu ise şu: insanın hayatında iki yön var: bir iyilikler, bir kötülükler yapıyor.
insan bunların arasında gidip geliyor. insanın sadece yaşadığı psikoloji, kendisini sadece hayır yapan bir psikolojiye girdiği zaman da dengesi bozuluyor. diğer taraftan da, kendisini şerli tarafta hissettiği zaman da, vur patlasın çal oynasın, psikolojisi yaşıyor.
insan psikolojisi bunları dengeleyemediği zaman, mutsuzluk başlıyor. bu iki kutbu hayatımızda her zaman yaşadığımız çok önemli bir nokta. ama bu noktayı, tekrar okuyunca tartışalım.
rz. halid bin velid, islamın en büyük komutanlarından biri. uhud savaşında, bizzat müslümanları vartaya düşüren adam. sonradan onun onun onuru kırılmasın diye, ona o zafer verildi diyor üstad. öyleyse, ferdiyetçiliği ön planda tutmak lazım.
mk. ama o farklı bir yer gibi.
rz. herkesin bir yapısı var, artısı ve eksisi var. öyle ki imtihan olsun. nasıl şeytan o adama işleyecek? ferdiyet olarak, insanların bazı zaafları mutlaka var , şeytanın o adamı o yönlerden işlemesi gerekiyor ki, o adam da uyumasın, sürekli olarak allaha sığınsın ve terakki edebilsin.
ve inanıyorum ki, tavır olarak bana şöyle geliyor, insanların ferdiyetçiliğini koruyarak tövbe etmesi, kendisini aşağılayarak tövbe etmesinden daha önemli bir şey gibi geliyor.
mk. konunun en önemli noktalarından biri, ikinci dediğiniz nokta.
"BEŞİNCİ İŞARET: Cenab-ı Hak, Kütüb-ü Semaviyede beşere karşı şu Cennet gibi azîm mükâfat ve Cehennem gibi dehşetli mücazatı göstermekle beraber çok irşad, ikaz, ihtar, tehdid ve teşvik ettiği halde; ehl-i iman, bu kadar esbab-ı hidayet ve istikamet varken hizb-üş şeytanın mükâfatsız çirkin zaîf desiselerine karşı mağlub olmaları, bir zaman beni çok düşündürüyordu. "
aş. burada hizbüş şeytan diyor. üstad yeri geldikçe, dinsizlere karşı, ahmak gibi ağır tabirler kullanıyor. fakat burada müminlerin şeytana mağlubiyet sebebini konuşuyor. veya insi şeytanlara mağlup düşmeleri. bu demek değildir: bir taraftan adam kebairi, çok rahatlıkla, rahatsız olmadan işliyor. bu ayrı bir konu. burada ayrı bir konu var. imanın bir sürü nimeti var, şeytanın kuvveti yok dediği halde, mümin insanlar nasıl oluyor da, bu şeytana aldanıyorlar?
yy. bu kadar ikaz uyarı olduğu halde, insan nasıl bundan etkilenebiliyor?
amç. şeytan zayıf görünse de, kuvve/i şeheviye ve gadabiye, çok güçlü duygular. fıtrattaki üç duygudan ikisi bu. en önemli amiller bunlar. birisi istek, menfaatleri çekmek. diğeri de kendini koruma duygusuyla birlikte, öfke ve gazap duyguları. şeytanın vesveseleriyle birlikte bunlar da olunca, mazur görmeye gerekçeo oluyor.
yy. evet, bu iki duygunun imtihanı da insanın tekemmülünü sağlıyor.
amç. üçüncü duygu da, kuvve-i akliye. bu tüm duygulardaki ifrat ve tefriti ayırıp, vasata yönlendiren duygu.
freud psikolojisinde de benzer bir şey var. fakat tabi onlardaki mana daha farklı.
mk. burada ilginç bir şey söylüyor. acaba iman varken, cenabı hakkın şiddetli ikazatına önem vermemek nasıl oluyor.
"Acaba iman varken, Cenab-ı Hakk'ın o kadar şiddetli tehdidatına ehemmiyet vermemek nasıl oluyor? Nasıl iman gitmiyor? (ayet) sırrıyla şeytanın gayet zaîf desiselerine kapılıp Allah'a isyan ediyor. Hattâ benim arkadaşlarımdan bazıları, yüz hakikat dersini kalben tasdik ile beraber benden işittiği ve bana karşı da fazla hüsn-ü zannı ve irtibatı varken, kalbsiz ve bozuk bir adamın ehemmiyetsiz ve riyakârane iltifatına kapıldı, onun lehinde benim aleyhimde bir vaziyete geldi. Fesübhanallah dedim, insanda bu derece sukut olabilir mi? Ne kadar hakikatsız bir insan idi, diye o bîçareyi gıybet ettim, günaha girdim. "
mk. hepimizin hayatında bu tip şeyler vardır. benim çok sevdiğim bir asker arkadaşım vardı. çok yıllar geçirdik. bazen öyle duygular yaşıyorum ki, nasıl olabilir diyorum. bazen de diyorum ki, ya benim de bir sürü kusurlarım var, olabilir. çoğu insan da, beni tahrik ediyor, onlar da iyi bir şeyler görüyor ve söylüyorlar. ama iyi bir şey görmek yetmiyor. aile içinde de bu oluyor. iki insan, birbirlerine dayanamıyorlar. halbuki ikisi de bal gibi insanlar. ama bir nokta çıkıyor, nasıl olabilir, o kadar söylediğim halde, buun yapmıyor. öbürü de onu diyor. halbuki hepimizin bir kör noktası var. başkalarının bize nasıl insaf etmesini bekliyorsak, biz de öyle yapmalıyız.
en önemli nokta, insan kendisini nasıl sevecek. yaratıcının cennet gibi bir dünyasında yaşayacaksın, ama onun memlektinde, onun yarattığı kişi olarak, ona isyan edeceksin.
yy. evdeki çocuk nasıl sana ediyor.
amç. şu aklıma geldi. cenabı hakkın affedebildiği bir şeyi, bizim yargılama, cezasını kesme yetkisine sahipmişiz gibi, birisini tezyif etme hakkına sahip değiliz. bize düşen, en kötü ihtimal, dua etmek olmalı. müsamaha gösteremiyorsak bile. onun o hatasından kurtulmasına dua etmek. ama bizim kendimizi korumak açısından bakınca, bunun sınırı nasıl çizilecek.
eğer ihtilat edersen, adam sana zarar verecek. bunun çizgisini nasıl çizelim?
mk. başkasına değil de, kendimize çizersek, çok kolay olur. başkalarına çizgi çizen insanlar, kendi dünyalarında o dengeyi kuramadıkları için, devamlı ürkek, gergin kızgın ve korkak olurlar. insanlar kızgın olmak için korkak olmazlar. kendilerinde net olamadıkları, hakim olamadıkları için, korkak olurlar.
mk. bir düzeltme yapabilir miyim? sürekli, aynı tavır varsa, yoksa kızdığı için değil.
amç. ben de onu demek istedim.
mk. insanlar önce kendilerine saygı duyarlar. bundan daha önemli bir şey olamaz. bunu duyarsa, başka insanlara kendi aynasındaki gibi bakabilir. dolayısıyla, başka birisinde, bir şyey gördüğü zaman yapılabilecek 3 tavır vardır: ya kızacaksın, ya hakir göreceksin ya da bir zamanlar biz de yapmıştık, inşallah bu da iyileşmeye vesile olur. tavır olacak, ama bu bizde şekillenen aynaya göre oluşur.
ya biz o kadar mübarek insanız ki, bize şeytan giremez, dediğimiz zaman, yşeytan girmiş demektir. en büyük insan, normal insan olmak demektir. bazen şeytan gelir, bazen rahman gelir. ama şeytan geldiğinde, çoğu zaman iyi insan, rahmanı hatırlar, ona kendini atar. şeytanlar da bir görev görür. bizi böylece rahmanın kucağına kaçmamıza ve onunla daha sıcak ve sevecen bir hal yaşamamıza.
çocukların en mutlu anları nedir? korkmuştur, sonra koşa koşa, anasının kucağına girer. belki şeytanın bize desiseleri, rahmanın kucağına tüm hırslarımızı kaygılarımızı bırakarak, bütün coşkunluuğuyla onun kucağına bırakmamıza sebep olursa, bu sefer ben devamlı hata mı yapacağım korkusunda kurtuluruz.
veyahut da zaman zaman gafletle, bazen elimizi kaptırdığımız şeyler olabilir. ama bakarız ki, bunlar hoş değildir. tekarr deriz ki, bizim kapımız burası değil. aslında gerçek kapı rahmanın kapısıdır diye hissettiğimiz an ile, o günahlar bize rahmet kapısın açtığı için, o günahlar biez yeniden hayat verir. ama biz ben nasıl bunu yaptım diye söylenirsek, o problem olur.
ki burada sait nursi, çok ibar söylemiş. aslında insan dünyasında bunu yaşadığı gibi, mezhep dünyalarında da bu çok tartışılmış. büyük günah yapan insanlar nasıl imanını koruyabilir.
yy. iki duygu aynı anda nasıl oluyor?
amç. bunları yaparsan cehenneme gidersin dediği halde yaratıcın, sen bunu gözünün içine baka baka, nasıl yapıyorsun?
benim sorum tabi şöyleydi: bu kendimizle mütalaada, çok istifade ettik, barışçıl bir yol çizdiniz. biz günahlara girdiysek, allaha koşmamıza vesiledir. ama dostumuz, arkadaşımız, eşimiz böyle şeyler yaptığında ve bu bize artık zarar veriyorsa,, bakış nasıl olacak?
aş. aslında oluyorsa meselesi var ya, burada bizim sınırlarımıza bakmamız lazım. sınırları tabi belirleyen allahtır, ama şunu demek istiyorum. beni imtihana sokan kim? allah. rabbim bana, nasıl akşam namazı vakti gelince namaz kılınır, acıktığın zaman yemek yenilir. bunların hepsi ibadettir. menfi ve müspet ubudiyet var. acıktığın zaman yemek yemek, müspet ibadettir. öte yandan, başına musibet geliyor. burada ne yapacağım? insan nefsine aldanabiliyormuş. ben tahammül edemiyorum, diye sürekli iltica haline geçmesi gerekiyor. asıl olan da budur. bizim imtihanımız da orada. olayda, üçüncü şahıs aslında problemlidir. o sadece senin ubudiyetini belirler. kararını verirsin, olmaz veya olur dersin, ama şu ubudiyeti kopartmamak lazım.
her şey rahman ve rahimin izni ve iradesiyle geliyor. orada allaha iltica etmek. hem müspette hem menfide. menfide allahın hıfzına yöneleceğiz. bunu yusuf ağbiyle çok konuştuk. kendimiz olayı tespit edip, başkalarının kusurunu aramayın deniyor. sen gittin casusluk yaptın, problemi tespit ettin. o zaman problemi çöz diyor. ama sen acizsin, çözemezsin. onun kalbine giremezsin. eğer sorun varsa, bunun çözümü için dahi bana geleceksin diyor. sana ne yapman gerektiğini vicdanında bildirir.
mk. aslında üçüncü şahısları da görsek, şeytanın görünümlerini görüyoruz. aynı şekilde, kendimize bulaştırmamak için uğraşmalıyız, hatta şükretmemiz lazım, biz böyle bir şey yaşşamadığımız için. arkadaşımız için de dua etmeliyiz.
amç. somutlaştıralım. zina kebairdir. zinayı allah muhafaza eşinizde gördünüz. burada böyle bakabilir misiniz? allah ona böyle bir şeyi yaşatmış mı diyeceksin.
aş. orada öyle bir şey demiyor ki.
yy. biz böyle hirstiyanlar gibi, bir şamar yedik, çevir yanağını değiliz ki.
aş. yanlış anladın. seferden döndüğünüzde, geceleri eve gitmeyin, gündüz gidin diyor. niye? hanımınızı uygunsuz manada bulmayın.
mk. o manada değil tabi ki. çok zorlama söyledin.
sabahleyin bizim orada sekreter bir kız var, hakikaten endamı da güzel. sabahleyin gittim, çiçek var, burayı sana emanet ediyorum. uykulu uykulu yapıyordu, ben o halini görmek istemedim. nezaket kurallarında değil.
aş. orada anlatmak istediğim bir incelik var. sünnetullaha riayet edin. ama bir şey gördünüz, boşarsınız, bitti. orada senin görevin belli.
yy. hanımı bile olsa, günah işlemiştir, görevini yaparsın. boşanırsın.
mk. vuramazsın ona, o zaman katil olursun.
aş. allah senden daha kıskançtır, kulunun günah işlemesini istemez. sen onu öldürmekle mükellef değilsin.
bir sahabe zina yapıyor. bu adam diyor, ben zina yaptım, beni temizle resulullah. recmet yani diyor. bir iki, üç geliyor. her seferinde resulullah kovuyor. ama bir mecliste, açıkça söyleyince, o zaman mecbur kalıyor. tamam recmedin diyor. insanlar diyor ki, vay kötü adam, nasıl böyle yapar. resulullah, diyor ki, onun imanı buradaki 40 kişinin imanına bedeldir. öyle bir istiğfar etti ki... insanı yaptığıyla, tek başına değerlendiremezsin. kuvvei şeheviye ve gadabiyenin bir oyununa gelir, bir yanlış yapar. bu yanlışından dolayı, kamil taraflarını da batırmayın. bu bir bakış açısıdır. öyle güzellikler yaartır allah ama içinde bazı insanı rahatsız edici şeyler vardır. insan gider o pisliklere takılır. ay ne kadar pis der. böyle bir yaratıcı bu pisliği yaratmışsa, bir hikmeti vardı diye düşünmelisin. niye bu kardeşimin bu hatası var deyip, bütün güzel yönlerini batıırıyorum.
o günahı hoşgörmek manasında değil bu.
yy. tavırsızlık değil bu. bir tavır göstereceğiz.
oğ. her günahta küfre giden bir yol vardır denilir. nasıl yaşarsınız, ona inanmaya başlarsınız. günahlar içinde bir yaşantı, imanın zayıflığına bir işaret. hatta iman değişkendir. zaman zaman tahkiki derecesine çıkması, zaman zaman zayıflaması.
aş. iki mesele var orada.
kalbi alıcı gibi tarif ediyor. ampulu iman gibi düşün. nefis onun üzerine tütsü kurmuş, karartıyor. ve o ışık, az gözüküyor. ama bazen onu siliyor, ışık çok gözüküyor. imanın derecesi, nefse karşı mücadeledeki duruma işarettir.
oğ. ama zayıflıyor.
aş. zayıflaması neden kaynaklanıyor? bir konuyu bir kere anlamışsan, bir daha unutsan da, onu hatırlaman çok kolaydır.
oğ. o özelliğin kaybolmamasına ait bir özellik. imanın gitmemesi yani. ama imanın zayıflaması var.
aş. ama illa yüzde yüz bir ilişki kuramazsın. deminki sahabe örneği gibi, birebir ilişki yoktur. o onu etkilemez manasındadır. günahın, imanı belirlemeyeceği manasında söylüyor. ama zayıflayabilir, artabilir. o ayrı bir mesele. ille de böyle olmak zorunda değil.
hş. çabuk tövbe ile temizlenmezse, günahta küfre yol vardır. çok takva insanlar, günahı kabullenemiyor. çok günah yapanlar da, tövbeyi bırakıyor. burada gafur isminin tecellisi ortaya çıkmıyor. birisi istiğfar edecek ki, gafur ismi ortaya çıkacak. bizim imanımızın derecesi, tövbe ettiğimiz miktarda ortaya çıkar. yoksa günah işlememiz söz konusu değil. hata günahsız bir topluluk olursanız, sizi götürürüz, günah işleyen bir topluluk getiririz diyor. ama biz hemen günahltardan sonra pişman olup tövbe edersek, bu makbul bir davranış olur.
aş. mutezile, neden hataya düşmüştür. mutezile, eşyanın zatında güzel veya çirkin olduğunu söylediği için, hataya düşmüştür. iman amelden bir cüzmüdür? eğer imanın direk amelin bir yansıması olduğunu söylersen, mutezile tavrı olur. eşya zatında güzeldir veya çirkindir fikrinin esprisi var ya, bunu aldın bunda tesir vardır demek. bu bdoğru değil. tesir allahtandır. günahın, senin kaderinde takdir edilmiş bir hadisedir aynı zamanda. orada senin göstereceğin tavır önemli. eğer pişman olursan, tövben, günahı silip süpürüyor. dolasıylısyal, o amel, senin imanını belirlemiyor. yoksa imanını zayıflatacak olsa, o zaman istiğfar olamaz. istiğfar varsa, ozaman yüzde yüz bir ilişki olamaz. problem dışarıda değil, içeridedir.
mk. konunun cevabı gelecek. bazı şeyler ufak şeyler de. bizim derviş ali olsaydı, burada bir kelime takardı. tahmin ederim, o iki kelimeyi bulursak, konu çözülecek.
"Sonra sâbık işaretlerdeki hakikat inkişaf etti, karanlıklı çok noktaları aydınlattı. O nur ile lillahilhamd, hem Kur'an-ı Hakîm'in azîm tergibat ve teşvikatı tam yerinde olduğunu, hem ehl-i imanın desais-i şeytaniyeye kapılmaları, imansızlıktan ve imanın zaîfliğinden olmadığını, hem günah-ı kebairi işleyen küfre girmediğini, hem Mu'tezile mezhebi ve bir kısım Hariciye mezhebi "Günah-ı kebairi irtikâb eden kâfir olur veya iman ve küfür ortasında kalır." diye hükümlerinde hata ettiklerini, hem benim o bîçare arkadaşım da yüz ders-i hakikatı bir herifin iltifatına feda etmesi, düşündüğüm gibi çok sukut ve dehşetli alçaklık olmadığını anladım. Cenab-ı Hakk'a şükrettim, o vartadan kurtuldum. Çünki sâbıkan dediğimiz gibi, şeytan cüz'î bir emr-i ademî ile insanı mühim tehlikelere atar. Hem insandaki nefis ise, şeytanı her vakit dinler. Kuvve-i şeheviye ve gazabiye ise, şeytan desiselerine hem kâbile, hem nâkile iki cihaz hükmündedirler."
mk. şu cümleyi izah edin, bana yeter: "şeytan cüz'î bir emr-i ademî ile insanı mühim tehlikelere atar. " emri ademi.
"insandaki nefis ise, şeytanı her vakit dinler", burada dinlemek ne demek?
" İşte bunun içindir ki, Cenab-ı Hakk'ın "Gafur", "Rahîm" gibi iki ismi, tecelli-i a'zamla ehl-i imana teveccüh ediyor. "
mk. bazen o gafur kucağına gitmek için, neredeyse buradaki gibi...
yy. neredeyse yap der gibi.
mk. "dinler" ne demek? alıcı sürekli açık demek. emri ademi ne oluyor?
hş. şeytanın fiilen yaptığı bir şey yok. insana sadece vesvese veriyor. olmayan bir işle, insanı kandırıyor. mesela, bir fırsat var , çalmaya, aman diyor, bir daha bunu göremezsin. çal götür. insanı öyle kandırıyor. aslında ortada bir şey yok. ikinci nokta da, tövbe etme noktasında. insana diyor ki, ya yaptın bir kere, bırak tövbe edip ne yapacaksın. onu telkin ediyor.
rz. neye şükrediyor? o arkadaşının vartaya düşmemesine şükrediyor. biz de aynı hisleri yaşayabilmemiz lazım.
mk. adem ve havva kıssası. allah onları cennetine koymuş. her türlü nimet var. koyun keçi, çiçekler. bir de davul zurna koymuş. sonra şeyütan gelmiş ne demiş? allah demiş ki, bu kadar nimet, hava var, fakat şu meyveden yemeyeceksiniz. şeytan ne demiş?
rz. adem ve havva, cennetten çıkacaklarını biliyorlarmış. şeytan bunu yerseniz, cennete kalırsınız demiş.
mk. ben o kadarını bilmiyorum. şeytan ne yapıyorsunuz demiş. ne yapalım, hayatımıza şükrediyoruz. eee, neler yapıyorsunuz? koyun, keçi her gün bir yere gidiyoruz, sudan içiyoruz. boğazı seyrediyoruz. yarın ne ya pıyorsunuz? yine aynı şeyi yapıyoruz. ya böyle hayat çekilmez ki. ya ne yapacağız? ben öyle bir şey biliyorum, onu yerseniz hayatın tadı o zaman gerçekleşiyor. şurada bir ağaç var, o meyveyi yerseniz. ya nereden biilyorsun? ben biliyorum. olur mu demiş, her şey burada ne güzel ya. abicim, onda bir enerji var. eee, ne enerjisi. siz demiş, sabahleyin gidiyorsunuz topluyorsunuz, geliyorsunuz, ya çekilir mi bu hayat. o ağaçtan bir defa meyveyi yeyin, hiç yorulmazsınız, hep aynı enerjiyle devam edersiniz. ilk akşam uyuyamamışlar. acaba o meyveyi nerede buluruz. ertesi akşam, yine başlamış vesvese, haydi gittik bulduk, bu sefer meyveyi nasıl indireceğiz. abi dünyada meyve kalmamış, sırf onunla ilgilenmeye başlamışlar. acaba demiş, bunu kimseye söylemeyelim, biz kendi başımıza yiyelim. ertesi gün, acaba, biz o ağacın yerini şeytana mı sorsak, yoksa gizli mi gitsek. artık dünya kalmamış, sadece o meyveyi düşünüyorlar.
her gün cennetin tadını yaşıyorlar. ama insanı meraklandırıyor. her şey onun içinde. insan onu düşününce, diğer tüm nimetleri unutuyor. gerçeğe daynmayan bir duygudan yararlanarak, şeytan insana hata yaptırıyor. yoksa, allah var, nimetler var, hiçbirini inkar ettirmiyor. ama öyle bir şey yapıyor ki, tüm bunları unutuyor, tek bir meyvenin peşine takılıyor. dolayısıyla, böyle bir iksir var. onun için, bismillahirrahmanirrahim deyip, hayata besmele ile bakmaya ve o nur ile, bir anne kucağı, bir sevgili kucağını, bir rahmanı rahim kucağını arzulamayı, o kucağın bereketini, sıcaklığını, onun ikramını şeyfkatini, affetmesini, onun böylece ürkütüp korkutup kucağına getirttiğini.
gerçekten çok güzel duygular var. bunları kendi dünyamıza messetmemiz gerektiğini.
aö. burada anlatımdan, insanın nefsinin mahiyeti, amelin imandan bir cüz olmaması. kebairi işlemenin imansızlık olmadığını gösteriyor. ama bazı hadisler var ki, ahir zamanda, öyle durumlar var ki, imanın çıkması, ahir zamanda imanın elinde ateş tutmak olması. bunları nasıl yorumlamak gerekir?
aş. daha çok allaha sığınmak gerekir.
aö. zahiren birbiriyle uyuşmamak gibi.
mk. uyuşuyor. insan yaz gelir, sıcaktan bunalır. kış gelir, insanda zindelik gelir, yaz gibi yaşamaya başlar. allah da ahir zamanda, insana kendine has, bereket veriyor.
aş. bizim her zaman allaha sığınmamız gerektiğini vurguluyor o hadisler. günaha açık bir mekanizma var. ışığı kapatmaya çalışıyor. her zaman allaha sığınmak ve ondan medet ummak gerektiğini söylüyor. iman çıkar derken, günah anında, iman boynundan çıkar, sonra müminse yine geri döner. o bir teşbihtir, o anda iman çıkmış gibi gözükür. ama istiğfar yine onu gösterir.
ahirette de, münafık ve müminin imanı arasında çok ilginç bir benzetme var. münafığın imanında, parlayan bir şey gibi. onu çektiğiniz anda, kapkaranlık kalır. kalbi kirli, dışarıdan gelen bir ışık, onda gözüküyor.
mümininki, öyle değil. kendi içinden. kendisi aydınlatıryor.
rz. küfürde, inkar etmek var.
aş. tabi şunu iyi düşünmek lazım. şeytan küçük bir noktaya takıp, hayatımızın onun üzerinde döndürüp, sanki alem ondan ibaretmiş gibi gösterip, bizi helaka sürükülyor. niye bu var? diye ona takıyorsun.
mk. bazen öyle oluyor, kırmızı gömlek görüyorsun. onu almadığın zaman, kendini keriz zannediyorsun. halbuki, giyince, 5 dakika sonra bir şey kalmıyor.
veya bir müddet sonra, yeşil oluyor moda. bir zamanlar, yörük işi derlerdi.
aş. zengin bir adamın karısı, bir kolyeyi tutturmuş. illa bana o kolyeyi alacaksın. onunla kafasını yemiş yemiş. bir bakıyor ki, rakibinde daha güzel bir kolye var. çok seviniyor, o kolyeyi aldığında. o olmasa, benim hayatım söner diyor. bakıyor ki, rakibinde daha güzeli var. bir anda o kolye, hiçliğe gidiyor.
mk. bazen bir kalem oluyor. illa kadınların eşyaları değil.
cc. günahların işlenmesinde bazen fiziksel özellikler rol oynuyor. adam kleptoman. veya alkol bağımlısı. veya benzeri hastalıklar. bu hastalıkların hikmetini neye bağlıyorsunuz?
yy. tedavi olması lazım. çocuk büyüyene kadar, uyuyan uyanana kadar, deli akıllanana kadar, sorumlu değildir.
cc. yani onlara günahları sorulmayacak mı?
aş. yok ihtiyarıyla girmiş.
içki meselesinde içkiden dolayı sorumludur. ama ondan sonrası ne olması gerekiyor? hastalık haline gelmişse, onun tedavi edilmesi gerekiyor.
yy. içki zaten sonuçtur. içki içenin alkolik olmaz. bazıları alkolik olur. başka sorunları vardır. ona sığınıyordur.
hş. ama tövbe ediyor, ben bunu bir daha yapmayacağım diyor. bu çok önemli. tövbe bozmak iyi bir şey değil. ama yine de bir pişmanlık var işin içinde. sahabe örneği. direğe bağlıyorlar, ama yine de gidip içiyor. bu bir zaaftır, ama kötü olduğunu bilerek yapıyor. kendi hayatında negatif bir yansıması olmuştur, ama çok aşırı imansızlık neticesi bir şey değil.
yy. kadıköyde akşamları sarhoşlardan insanlar rahatsız.
hş. belki bu dünyada karşılığını görüyordur, ama uhrevi olarak pişmansa, allahtan özür diliyorsa, çok da imanına zararı olmaz.
aş. onun tedavi görmesi gerekir. adamı alırsın, belki bağlarsın. bir yolu vardır. deliye hürriyet verilmez. iradesi giden bir insana, da hürriyet verilmez.
öyle insanlar var ki, kebaire giriyor, hiç rahatsız da olmuyor. orada rahatsız olması da güzel bir şeydir.
mk. bu konu ağır bir konu. başka bir zamana almalı.

13. Lema Dorduncu Isaret

"DÖRDÜNCÜ İŞARET: Adem şerr-i mahz ve vücud hayr-ı mahz olduğunu, ehl-i tahkik ve ashab-ı keşf ittifak etmişler. Evet ekseriyet-i mutlaka ile hayır ve mehasin ve kemalât, vücuda istinad eder ve ona raci' olur. Sureten menfî ve ademî de olsa, esası sübutîdir ve vücudîdir. Dalalet ve şerr ve musibetler ve masiyetler ve belalar gibi bütün çirkinliklerin esası,mayesi; ademdir, nefiydir. Onlardaki fenalık ve çirkinlik, ademden geliyor. Çendan suret-i zahirîde müsbet ve vücudî de görünseler, esası ademdir, nefiydir. Hem bilmüşahede sabittir ki: Bina gibi bir şeyin vücudu, bütün eczasının mevcudiyetiyle takarrur eder. Halbuki onun harabiyeti ve ademi ve in'idamı, bir rüknün ademiyle hasıl olur. Hem vücud, her halde mevcud bir illet ister. Muhakkak bir sebebe istinad eder. Adem ise, ademî şeylere istinad edebilir. Ademî birşey, madum birşeye illet olur.
İşte bu iki kaideye binaendir ki: Şeytan-ı ins ü cinnin kâinattaki müdhiş âsâr-ı tahribkâraneleri ve enva'-ı küfür ve dalalet ve şerr ve mehaliki yaptıkları halde, zerre mikdar icada ve hilkate müdahaleleri olmadığı gibi, mülk-ü İlahîde bir hisse-i iştirakleri olamıyor. Ve bir iktidar ve bir kudretle o işleri yapmıyorlar, belki çok işlerinde iktidar ve fiil değil, belki terk ve atalettir. Hayrı yaptırmamakla, şerleri yapıyorlar. Yani, şerler oluyorlar. Çünki mehalik ve şerr, tahribat nevinden olduğu için, illetleri, mevcud bir iktidar ve fâil bir icad olmak lâzım değildir. Belki bir emr-i ademî ile ve bir şartın bozulmasıyla koca bir tahribat olur.
İşte bu sır, Mecusilerde inkişaf etmediği içindir ki; kâinatta "Yezdan" namıyla bir hâlık-ı hayır, diğeri "Ehriman" namıyla bir hâlık-ı şerr itikad etmişlerdir. Halbuki onların Ehriman dedikleri mevhum ilah-ı şerr, bir cüz'-i ihtiyarıyla ve icadsız bir kesble şerlere sebebiyet veren malûm şeytandır.
İşte ey ehl-i iman! Şeytanların bu müdhiş tahribatına karşı en mühim silâhınız ve cihazat-ı tamiriyeniz istiğfardır ve "Eûzü billah" demekle Cenab-ı Hakk'a ilticadır. Ve kal'anız Sünnet-i Seniyedir."

aş. bu konu özellikle altıncı maddede daha derinlemesine incelenecek. buradan anladıklarımızı tartışalım. bu çok temel bir argüman, sadece risalede değil, eski itikad kitaplarında da açık söyleniyor. adem şerri mutlaktır. adem de olmadığı için, şerr hakikatte yoktur. vücud da mutlak hayırdır. dolayısıyla mevcud olan her şey hayırdır.

birinci sözde söylüyorda. bismillah her hayrın başıdır. ve bütün mevcudat bismillah diyerek başlar. öyleyse, tüm mevcudat hayırdır. öyleyse, vücudla hayır özdeş şeylerdir. hakikatte şerr yoktur, vehmi bir şeydir.

aö. besmele çekmemenin gerektiği yerler de var ama. mesela tuvalette.
hş. besmeleyi mevcudat lisanı haliyle söylüyor zaten.
aş. besmeleyi söylememenini sebebi, ademi bir tavır olmasından dolayı.
amç. bismillah demesen de allah adına bir şey söylüyorsun.
peki içki içerken ne diyeceğiz?
aş. içki içme allaha isyan tavrı olduğu için, o ayrı olur.
amç. ahmetten şöyle bir feyiz aldm.
aş. bu argümanı sürekli zihnimizde tutmalıyız, yoksa problemler zuhur eder.
amç. ahmetten şöyle bir açlım geldi zihnime. vücut gibi görünse de, tahribat nevinden olanlara vehmi bir nazarla bakmak lazm. yani içki içmek, vücut gibi görünebilir, bir fiil var içinde. fakat kendisi şerr olarak adlandırıldığı içi, ademi bir sınıfa girer.
aş. neden ademi sınıfa girer, onu konuşmamız lazım. bardağın içindeki şeyin mahiyetini değiştiren nedir? onun haram kılınmasıdır. maddenin kendi başına bir tavrı yok. orada senin yasağa karşı olan tavrındır ademi olan. allaha isyan ederek, allahın ismini anamazsın. orada fiilin kendisi problem değil, niyetin probemli.
oğ. isyan tahribat nevinden, çünkü ubudiyetini tahrib ediyorsun. senin değdiğin değil, benim dediğim geçerli.
hş. çünkü ahirete yönelik hiçbir yönü yok. bitiyor orada o fiil.
aş. bu denklemi sürekli zihnimizde tutmamız lazım. şerr ademi olmlaktan kaynaklanır. hayır da mevcudiyetten kaynaklanır. bir şey mevcudsa mutlaka hayırdır.
amç. yokluk faraziyesi, zihni yorabilir, fakat hüsnü ağbinin formülü daha güzel oturuyor. ebediyete intikal etmeyecek şeylere, ademi diyelim. münhasıran ademi zihinde zorlamaya çalışırsak, daha zor.
aş. insanlar tek elli olsaydılar, tek elli olmak şimdiki gibi şerr olmayacaktı, çünkü alternatifi yoktu zaten. tek elli olmak, iki elli olmaya göre şerdir. vücudi olan bir şeye dayanmıyor şerliği, iki elli olmanın yokluğundan kaynaklanıyor. vehmi bir şey yani. hiç insan olmasaydı, taş olsaydı, taş olmak, eksiklik olarak anlaşılmayacaktı. insana göre kıyaslayınca, yokluk yönü görünüyor. iki elin olmayışına şer diyorum.
amç. şöyle bir yere çıkabilir miyiz? kıyaslanabilirliği olan şeylerin aslında vehmi olduğu, işin özüne bakıldğında. schopenhauerin aşkla ilgili bir açıklaması var. neden bir faniye aşk duyamazsınız? çünkü bir süre sonra kıyaslanabilir daha iyi bir şey olduğunu bulursunuz. onun gözünden daha güzelini görürsünüz. kıyaslandığında, benzerlerinin çıktığı şeye uzun süre bağlanamazsınız.
iki kola göre bir kol şer. kıyaslanabilirliği içinde bandıran ve bunun sonucunda şer gib gözüken şeye, vehmi diyebiliriz.
ik. kıyas iyi değildir derler. ilk kıyası şeytan yaptığı için.
aş. o farklı bir şey. insanın kendisine üstünlük atfetmesi için, kıyas yapmak kötüdür.
yy. akıl ancak kıyas yoluyla düşünebilir. kıyas olmazsa, allahı da bilemeyiz.
amç. o yüzden kadının şeytanla ilişkilendirilmesi bundan.
rz. ...
aş. şerr nazari bir şeydir. mevcut değildir.
aö. bir önceki cümlede, ehli tahkiki anladım da, ...
aş. ehli tahkik ilimle uğraşanlara bakıyor. ... arif kısmı tecrübe ehlidir. elmayı görürsünüz, keşfedersiniz varlığını. öte yandan tadarsınız. zevk edersiniz. onun gibi.
"Evet ekseriyet-i mutlaka ile hayır ve mehasin ve kemalât, vücuda istinad eder ve ona raci' olur. "
aş. hem ona dayanır hem ona döner.
oğ. ekseriyeti mutlaka ne demek? o zaman azınlık var mı demek?
aş. yok. azınlık var demek değil. üstad kesin cümleler kullanmak sakıncasından böyle kullanmış. neden böyle olur? çünkü bunu ölçemezsin. soyut kavramlar bunlar. bu aksi vardır manasına gelmez. öyle anlasan daha iyi olur yani.
amç. bütün evreni kastetmez, ama onu anlasan daha iyi olur.
aş. yüzde yüz değil, her zaman allahın gaybilik yönünü oraya koyuyor.
senin dediğinin aksini düşünemeyeceğini şimdi söyleyecek.
mevcut olan şeyin güzelliğinden bahsedebilirsiniz. mevcut olmayanın kemali yoktur. izafi değildir güzellik.
"Sureten menfî ve ademî de olsa, esası sübutîdir ve vücudîdir. "
burada biraz izah etti. görünüşte baksan, yağmur yağdı ıslattı. menfi görünüyor, değil.
"Dalalet ve şerr ve musibetler ve masiyetler ve belalar gibi bütün çirkinliklerin esası,mayesi; ademdir, nefiydir. "
aş. tamamı diyor burada. demek askinin olmadığını söyledi. ekseriyet demesi, anlayış farkllığı olabileceği için, hassas bir kelime kullanmış.
aö. sureten menfi olmasıyla ilgili aklma bir örnek geldi. haramlardan kaçmak. bir şey yapmıyorsunuz, ama içinde kemalat ve mehasin var. ama menfi bir ibadet. niyeten vücudi bir şey yapıyorsunuz. herhalde onu vücudi gibi algılıyor.
aş. zaten orada vücudi kavramı niyetten kaynaklanıyor. sevap ve günah fiilin kendisinden doğamza. ulema çok tartışmışlar. amel imandan bir cüz müdür değil midir? namaz kıldın. sevap mı yaptın yapmadın mı? bilemezsin. niyetine bağlı. fiilin kendisi hayır olmaz. namaz kılanları övdüğü yer de var, yerdiği yer de var ayetlerde. fiilin kendisi sevabın ve günahın kaynağı değildir. niyetin kendisidir o. kesb dediğin şey bununla ilgili. senin hiç ilişkin yok, amerikada bir adam bir diğerini vurdu. sen onu hoşuna gitti. bitti. onu yapmış oldun.
onun zulmüne iştirak eder, diyor ayette. kafirlere karşı en ufak bir meyil göstermeyiniz. ateş size de dokunur.
haksız yere bir cana kıyan, bütün canlara kıymış gibidir.
ben açıkça söyleyeyim, şimdi bugün çok iyi anladım. üstad sürekli bunu vurgular. çok ilginç. çok ciddi problem var, nurcu camiada dahi kesb ve fiil karıştırılıyor.
ne diyor burada: "bir cüzi ihtiyarıyla ve icadsız bir kesble şerlere sebebiyet verilir." yani kesb fiil cinsinden değildir.
oğ. icadsız bir kesb, yani kesbin icad taşımayan bir boyutu var. peki kesbin icad taşıyan bir tarafı da olabilir mi?
kesb fiili de kapsamaz mı?
aş. hayır kesinlikle. kesb fiiln üzerindeki niyetin ifadesidir.
oğ. kesb midir, ... midir, der.
aş. kendisi çabalamak derken, onaylamak. ihtiyacı kesb olarak nitelendiriyor. yoksa ilmi ben alıyorum değil:
amç. insan için fiil yok. oluşturucu etki meydana getiren şey fiildir. bizimkisi niyet etmektir, allah onaylarsa fiil haline dönüşür.
aş. mesela ey ahmak dedik. birisi geldi, üzerine alındı. kesb budur işte. bir şeyi kendine benimsemek, tutum edinmek anlamında.
hş. hiçbir sebep sonucu yapamaz. sebep ve sonuç ardışıktır. kesble fiil de öyle. sen niyet ediyorsun, yaratılıyor. ama benim niyetim yarattı diye bir şey yok.
amç. allah isterse ve hikmeti iktiza ederse, o fiil olur.
"Dalalet ve şerr ve musibetler ve masiyetler ve belalar gibi bütün çirkinliklerin esası,mayesi; ademdir, nefiydir"
aş. musibet, bizim algımızdadır.
mk. hastalık buradaki tabire göre ademdir, sağlığın yok olmasıdır.
oğ. hastalığı musibet olarak görürsek, hayır olur. hastalığa verdiğimiz tepki onu hayır veya şer yapıyor. sabır içinde karşılarsak, o bizim için şer olmaz. menfi ibadet olur.
aş. "Evet ekseriyet-i mutlaka ile hayır ve mehasin ve kemalât, vücuda istinad eder ve ona raci' olur. Sureten menfî ve ademî de olsa, esası sübutîdir ve vücudîdir. Dalalet ve şerr ve musibetler ve masiyetler ve belalar gibi bütün çirkinliklerin esası,mayesi; ademdir, nefiydir."
ölüme yokluk olarak baktığında, şerdir. ama ölümün kendisi şer değildir. hakikatte cenabı hakka dönmektir. dolayısıyla sıkıntılı bir hayattan daha refahlı bir hayata geçiştir. bu veçhesiyle, ölüm hayırdır müspettir. her ne kadar hayatın alınması manasında menfi gibi gözükse de, hakikatte hayırdır ve vücudidir. ama ölümü yokluk olarak algılarsak, bu algılayış şerdir.
oğ. kendi dünyanıza nasıl taşıdığınız önemli.
hş. hastalık da vücudi olduğunda hayırdır o zaman.
oğ. buradaki musibetin bildiğimiz manayı taşımadığını düşünüyorum.
aş. asıl musibet, musibeti musibet görmektir var ya. öyle anlamak lazım.
hş. insanların genelde kullandığı şey musibet, kötü bir şey oluyor. ama cenabı hakkın açısından, musibet diye bir şey yok. biz öyle görüyoruz. adam ölüyor, gitmiş, onu musibet olarak görüyoruz, öyle de oluyor o zaman. ama ölümün daha iyi bir yere gitmek olarak görürsen, musibet olmaz.
aş. onlardaki fenalık ademden geliyor. yani yokluğunu düşündüğümüz şeyden kaynaklanıyor. yani hayatın yokluğu manasında, hastalığı algılarsak, o noktada ademidir.
"Onlardaki fenalık ve çirkinlik, ademden geliyor. Çendan suret-i zahirîde müsbet ve vücudî de görünseler, esası ademdir, nefiydir."
nasıl anlayacağız bunu? içki meselesinde olduğu gibi. zevkli gibi gözükse de, vücudu yıktığı için şer.
mk. çok ince bir nokta var burada. merdivenler basamak basamak çkılır. bir basamağa basmadan üsttekine çıkarsak, zorlanırız. biz bu dünyada yaşıyoruz.
hastalıkta, sıhhati kaybetmek, bir musibet. bunu yaşyoruz. ama bu hale geldikten sonra, nasıl değerlendirebiliriz, bu ikinci basamak.
" Hem bilmüşahede sabittir ki: Bina gibi bir şeyin vücudu, bütün eczasının mevcudiyetiyle takarrur eder."
aş. sünnetullah böyle. bütün unsurlar bir araya geldiğinde, o zaman elektrik mevcut oluyor. lambayı takacaksın, teli döşeyeceksin, sigortaya gidecek. hepsini kurman lazım. o zaman düğmeye basarsan, garanti olmasa da ışık gelir. ama ışığın gitmesi için ne lazım? bir teli küçük bir yerden kessen yeter. küçük bir sebeb ışığın gitmesine engel olur. ama ışığın var olması için tüm sebeplerin tam olması gerekiyor.
" Halbuki onun harabiyeti ve ademi ve in'idamı, bir rüknün ademiyle hasıl olur. "
insanın vücudu da öyle. bir damar gidince hayat gidiyor.
"Hem vücud, her halde mevcud bir illet ister. Muhakkak bir sebebe istinad eder. Adem ise, ademî şeylere istinad edebilir. Ademî birşey, madum birşeye illet olur."
vücut var olmak için, mevcud olan bir şeye dayanması gerekiyor. yoksa kendiliğinden vücut olmaz.
yok olması için illa yok olan bir şeye dayanması gerekmez. tek elli olsaydık hepimiz, şer sayılmayacaktı. ama iki elin yokluğu üzerinden şerri bina ediyorum. k
" İşte bu iki kaideye binaendir ki: Şeytan-ı ins ü cinnin kâinattaki müdhiş âsâr-ı tahribkâraneleri ve enva'-ı küfür ve dalalet ve şerr ve mehaliki yaptıkları halde, zerre mikdar icada ve hilkate müdahaleleri olmadığı gibi, "
aş. halka zerre müdaheleleri yoksa, o zaman icadda zerre miktar şer yok demektir.
"mülk-ü İlahîde bir hisse-i iştirakleri olamıyor. "
aş. allahın mülkü olarak bildiğimiz ne var? sen onun mülkü olduğun gibi, senin efal ve ihtiyarın da onun mülküdür. dolayısıyla fizik alem girdiği giib, bütün duygular, fiiller de onun mülkü içine giriyor. bu manada, bu mülkün içinnde, şeytanın müdahelesi yoktur. maddi manevi tüm varlıklardan oluşan mülkün içinde, icad cihetiyle şerr yoktur.
"Ve bir iktidar ve bir kudretle o işleri yapmıyorlar, "
o şerleri bir iktidarla yapmıyorlar.
diyelim ki, bir zulüm yaptık. bu zulmün telafisi mümkün müdür? allah dahil olmasa. bir canı telafi edebilir miyiz? nasıl geri getirceğiz? fizik alemde öldürülen bir sineğin telafisi mümkün müdür?
eğer telafisi hakikatte mümkünse, yapılan şey, fiil cinsinden değil, kesb cinsinden olur. istiğfarla onu telafi edebiliyoruz. zaten bir fiil yaratılacak, ama o şer senin tavrından kaynaklanıyor, fiilden değil. eğer cenabı hak dahil olmasa, nasıl telafi edeceksin?
"Ve bir iktidar ve bir kudretle o işleri yapmıyorlar, belki çok işlerinde iktidar ve fiil değil, belki terk ve atalettir. Hayrı yaptırmamakla, şerleri yapıyorlar. "
amç. bu çok önemli bir anahtar aslında, terk ve atalet. şeytan nasıl bizim işlerimizde başarlı olur. çünkü arkasında vehim denilen şeyin de ipuçlarını taşıyor. vehim mesela, bir hayır işleyeceksin, işlemesek de olur mu, gibi bir vehim içinde olmak, veya eyleme geçmene tereddütlü tarz içinde olman, seni hayır eylemini yapmana engel oluyor. vesveseli iş görmek deniyor ya, ne orada bırakır, ne burada bırakır. hiçbir şekilde adım attırmaz. akıllı düşünürken, deli dağları aşar. yani aklın aşrı ileri derecesinde de geri derecesinde de bozukluk var. patolojik problemlerde de vesvese çok hakimdir. adam garip şeyler üretir.
aş. adam ihtiyaç içinde, bir sürü kurgu yapar. ama o hala orada kıvranır. ihtiyacı olan adama yardım ettirmemek.
amç. laf salatası.
sen hayrı kendi üzerine alabilirsin. senin içine gelen bir dürtü var, ilham geliyor, yap diyor. ama şeytan diyor, kimin çocuğudur bilmemne. o içinden gelen şeye karşı tavır koymak, vicdanın sesine kulak tıkamak, fiilsizliktir.
amç. tam onun hayır olduğunu düşündüğün anda harekete geçmek.
mk. burada konu çok basit, sade bir misal var.
vücudu kimse meydana getirmez. ama ademde insanlar etkindir. nasıl etkindir? mesela bir ağacı, bir insan yapamaz, yaratamaz. ama suyunu vermeyerek, veya havasını alarak, kurutur. yani burada insanın çok basit sade şunu söylemek istiyor. menfilikte çok etkin bir yönü olabildiğini söylüyor. bunu neden üzerinde şunu söylemek istiyorum. buradaki cümleler çok ağırmış gibi gelebilir. anlattığı konu bu kadar. bu cümle bu kadar basit, ama çok geniş.
mesela çocuğumuz var. çocuğunuza sevginizi ifade etmeyerek, sevgisizlik ateşinde çocuğumuzu yakabiliriz. saçını bizim için süpürge yapan eşimize, sabahtan akşama bizim için elinden geleni yapan, gelsem de onun saçını görsem, benim ömrüm için yeten diyen birisine, yemeği tuzsuz yaptın diyerek, o yemeği zehir edebilirsiniz.
çoğu ailede kavga yapmamak yeterli değil. menfilik çok yaygın bir olay. sevmeyeceksen, evlenme kardeşim. ama sevgisiz olma. risalei nur anlaşılmaz demeyelim.
aş. suyu dökmemek, kurutur hayatı. bir de hayatımıza da getirmemiz lazım. suyu dökmemek kurutur demek, herkesin ittifak ettiği nokta. ama bir muhabbet etmen gerektiği yerde, muhabbet etmeyerek, huzuru bozmak da, menfidir.
mk. saygıyla karşılıyorum, bütün arkadaşlarımı. bilemiyoruz, göremmişiz, okuyamamışız, okuduklarımızı hazmedememişiz. ikisini yanyana getirmemişiz. onun için buraya geliyoruz.
aş. bu mesele de eğer problem çözmek konumunda olacaksak, problelmin kaynağı, ne kadar feminist deseler de, bizden kaynaklanır. karşı taraf menfi olabilir, o kendi problemidir. ama bizim menfiliğimiz, kendimizden kaynaklanır. vücuda katkımız olmadığı için, ademe katkımız olabilir. eğer negatif bir şey üretiliyorsa, bizden kaynaklanır. bizim açımızdan. başkası yaparsa, o onun meselesidir. allah böyle yaratmış, sen burada müspet tavır göstermelisin. sertlik yapılması gereken yerde, yapmazsan da menfi olur.
bizim kız, bir yerde sınavı var. hem çok önemli diyor, hem de yapması gerekeni yapmıyor, yap deyince de bana itiraz ediyor. ben de karışmıyorum dedim kızdım. o zaman kuzu gibi geldi, çalışmaya başladı.
amç. gırgır olsun diye demiyorum. taifeyi nisada sertlik, erkek taifesinde de yumuşaklık, muharrik oluyor. babam bana sertçe dediğinde, inadına yapardım. ama yumuşak dediği zaman, onu daha çok içselleştirip, onun istediği biçimde yapmaya motivasyonum olurdu. kızda da tam tersi oluyor. sanılıyor ki, hep yumuşak, değil. sert tavrı onlar için görmeleri, aradabir lazım. bu pataklama değil, tabi. ama ....
mk. reklamda diyor ki, arabaya: "gel gel gel, küt... gelme!" ikisi de aynı görevi görüyor, gel ve gelme.
arkadaşlar tavrımızın net olması, önemlidir. bizim türk tabiriyle sertlik diyoruz. belki de öyle ekildiğimiz için böyle diyoruz. ben bu konuda böyle davranırsanız, size yardımcı olamayacağım aynı manaya geliyor.
amç. ayette hafifçe dövün demesinin hikmeti var.
mk. hikmetsiz demiyoruz. bakın, onun dediği yerlerin sınırları var.
oğ. illa yapılacak demiyor. olabilirliğini gösteriyor.
hş. çocuk ve kadın, bir sertlik hissedecek. sizin dediğiniz kararlılık işte o.
mk. kararlılığın kademeleri vardır. tek safhadan algılayıp, sertlik olarak algılıyoruz. en son safhası sertliktir.
oğ. muhammed ağbi, risallelerdeki meseleleri ikili ilişkilere taşımayı çok iyi beceriyor. terk ve atalet meselesini, buradan sosyal hayatımıza taşıyacak diye bekledim. ama ben algılayamadım meseleyi. konu çok dağıldı.
mk. böyle taleplerin olması çok memnuniyet verici, ama talebin artması lazım.
oğ. ama konuyla uyumlu olması lazım. şimdi dağıldık.
hş. ağacı sulamama meselesi, tembelliktir, vazifesini yapmamaktır. ademi oluyor.
amç. harekete geçmeme, aksiyon almama diye geniş tanım içine oturtsak. aksiyon illa, fiil anlamına gelmeyebilir. zihniyetimizde de aksiyon söz kosunusudur. olaylara bakışımızı değiştirmek. tahribat nevinden oluyorsa niyetimiz. onun için de aksiyon almak. böyle bir tanım içinde bakabilir miyiz? büzülüp, mevcuttan kaçınma meselesinin, vesvese türü bir tavır olduğunu söylesek.
aş. sadece fiille değil, düşünvce ve niyet olarak da reddetmek. ademi olan. kişi, düşüncede, dünyaya adem getirecek tavrı reddetmesi gerekiyor.
negatifliği dünyama getiren bir tavra karşı, dur bir dakika, bana menfiden bahsetme. ben herşeyde güzel görmek istiyorum. rabbime şükran duymak istiyorum. ona tavır olarak hazır olmak.
amç. çokça kullandığımız, yuvarlanıp gidiyoruz, zehir ifadeleri bir defa dünyadan çıkarmak lazım. ne uzuluyoruz, ne kısalıyoruz, ne demek? küçülmek de bir aksiyondur. bu ekonomik koşullarda ben kısalayım demek de bir aksiyondur. şeytanla mücadelenin esası. sünneti seniyyenin en önemli umdelerinden bir tanesi, iki günü birbirine denk olmamak meselesi. bizden olmayan, şeytanla mücadele edemeyen adam anlamına geliyor. yaşadığımızı hissettiğimiz her dakikada bu aksiyon meselesini mutlak surette zihnimizde canlı tutmalıyız.
ir. iki günü eşit olmaması bir tarafa biz eksiye doğru gidiyoruz.
"Yani, şerler oluyorlar. Çünki mehalik ve şerr, tahribat nevinden olduğu için, illetleri, mevcud bir iktidar ve fâil bir icad olmak lâzım değildir. Belki bir emr-i ademî ile ve bir şartın bozulmasıyla koca bir tahribat olur.
İşte bu sır, Mecusilerde inkişaf etmediği içindir ki; kâinatta "Yezdan" namıyla bir hâlık-ı hayır, diğeri "Ehriman" namıyla bir hâlık-ı şerr itikad etmişlerdir. Halbuki onların Ehriman dedikleri mevhum ilah-ı şerr, bir cüz'-i ihtiyarıyla ve icadsız bir kesble şerlere sebebiyet veren malûm şeytandır."
aş. bunu anlamak lazım. niye mecusilerde böyle bir anlayış oluşmuş? haricilerde ve mutezilede de buna benzer bir tavır olmuş.
demek halkda şer görüyorlar.
amç. yezdan yezidi. bunların merkezi, ırakta. ama iran çıkışlı. ama iranda mecusi pek yok.
aş. şeytana sulta vermedik diyor. hiçbir tesiri yok halk üzerinde. tamir cihazınız. bir şeyleri bozduk. bir insanın kalbini kırdık. bunların telafisi ne? istiğfar. demek ki, istiğfar ilginç.
aslında pratikte yaptığımız zulmü telafi etmemiz mümkün değil. fakat istiğfarla telafi ediyoruz. çünkü fiil zaten kaderde olacaktı. ama o sebebiyet noktasnda sen zulmü işlemişsen, onu izale etmenin de yolu var. nedir? istiğfar.
zk. kul hakkının telafisi?
aş. onun da telafisi de kula gidip özür dilemektir.
ir. kul öldüyse.
aş. o zaman allaha dua edeceğiz.
burada olmuyorsa orada da kul seni affedebilir. ama bunun esprisi, kuldan özür dilemektir.
kusur işlediysen, sen git kardeşim, o adama özür dile.
biri sana darılıyor, ben cevşen okuyacağım, demek bu kaçıştır, riyakarlıktır. senin vazifen şu anda, kardeşinle aranı düzeltmekse, onu yapmalısın. cevşeni kaçış olarak kullanırsan, bu yanlış olur.
hş. bir adama zarar verdin. bunun telafisini yine fiille değil, özürle yapıyorsun. kötü niyetim yoktu diyorsun, zararı yok, bu onu karşılıyor. demek fiilde kesbin yok. müdahelen yok.
ikincisi şeytanlar, görünmeyen bu maddeleri hareket ettiren şeyler değil. ama şeytanların bu dünyada yaptırdıkları müthiş faaliyetler var. fiille yapmıyorlar. vesveseyle yapıyorlar. bir şeyi bir yerden bir yere getiremezler. ama kesble yaptırıyorlar. senin yaptığın fiilin faili sen değilsin, öyleyse. bu iki şey, bunu ispatlyor.
" İşte ey ehl-i iman! Şeytanların bu müdhiş tahribatına karşı en mühim silâhınız ve cihazat-ı tamiriyeniz istiğfardır ve "Eûzü billah" demekle Cenab-ı Hakk'a ilticadır. Ve kal'anız Sünnet-i Seniyedir."
aş. insan çok günahlar işliyor. bazısının geri dönüşü yok. vicdanı sürekli peşinden dolaşıyor. insan yaptığı zulümlerin telafisine bir merci aryor. içini ezen, şu sıkıntıda kurtulsun. gerçekten bir merci yok. allahtan başka merci yok. haydi insandan özür diliyorsun, ama mahlukatta yaptığın fiiller, insanın kalbi, buna dayanamıyor.
kalp vicdanı bir merci arıyor. mutlaka beni bu sıkıntad çıkaracak bir mercinin olması gerekiyor. bu yönden bile gaffiur olan ilah olmazsa, alem yaşanmaz olur.
yy. o zaman herkes idam edilmeyi ister. çünkü dayanamaz.
" İşte ey ehl-i iman! Şeytanların bu müdhiş tahribatına karşı en mühim silâhınız ve cihazat-ı tamiriyeniz istiğfardır ve "Eûzü billah" demekle Cenab-ı Hakk'a ilticadır. Ve kal'anız Sünnet-i Seniyedir."
aş. yanlış bir şey yaptığımızda sığınacağımız kale, euzu billah. doğrunun yolu da sünneti seniyedir.
amç. en doğru tutumlar orada çünkü.
şeytan deyince, aklma gelen, yakın zamanda konuştuğumuz şeylerden biri: büyü deniliyor. bunda da aslında vesvese verici bir unsur dinamiği mi söz konusu?
aş. resulullah da büyüye maruz kalmış.
amç. dinamiği vesveseyle bozan, şerre döndüren, holistik unsur mu meydana getirilmiş oluyor?
aş. farklı biçimde ele almak lazım. resulun o noktada zihinsel problemin içine girmesini düşünmek bana makul gelmiyor.
büyüyü yapan da insanlardır, cin yapmıyor. cini sen kullanıyorsun.